PIASTOWIE, CHRZEST POLSKI I POCZTKI PASTWA POLSKIEGO
Krzyacy Henryka Sienkiewicza  prawda i fikcja
dzieje.pl Imperium Romanum Muzeum Historii Pols Muzeum II Wojny Światowej Muzeum Pałac w Wilanowie NARODOWE ARCHIWUM CYFROWE PTH Zamek Królewski w Warszawie 
Polub nas na Facebook'u
ekiosk.pl

Mówią Wieki 11/2018

tylko
8.50 zł

DOSTʘPNE NA:
Win, iPad, Android

pobierz obrazy

Chodorkowski”

Cyril Tuschi

dystrybucja: Against Gravity

 

Dokument Chodorkowski Cyrila Tuschiego to przykład współczesnej propagandy filmowej, która usiłuje przedstawiać postać oligarchy Michaiła Chodorkowskiego w kadrach, stwarzających wrażenie obiektywności. Pozornie dokładna biografia rosyjskiego kleptokraty eksponuje ofiarę putinowskiej autokracji przy głosach rozsądku polityków czy jego współpracowników, rozrzuconych od Tel-Avivu do Londynu. Reżyserowi filmu udało się pokonać tysiące kilometrów w Rosji Putina-Miedwiediewa, jak i po całym świecie w poszukiwaniu prawdy o swoim bohaterze. Dokument, już poprzez wybór formuły wypowiedzi (czy 15-minutową laurkę o nieobecnym, bo zamkniętym w kolonii karnej bohaterze), uświadamia jak dużo niemiecki reżyser zrobił dla udowodnienia niewinności Chodorkowskiego. Chwilami można odnieść wrażenie, że Tuschi nadmiernie zaangażował się w obronę oligarchy Chodorkowskiego (wychodzącego chwilami od niechcenia na jego mecenasa), więzionego w kraju demokracji suwerennej.

 


Opis:

Zgodnie z tym co film pokazuje wszystko w Federacji Rosyjskiej co oficjalne, musi być zgodne z prawem. Michaił Chodorkowski został osadzony na szczytach władzy ekonomicznej najpewniej przez sowieckie specsłużby. Po latach wymyślił sobie, że może stać się propagatorem otwartego społeczeństwa, zrywając zbyt obcisłą smycz. Jednak FSB przypomniała mu o miejscu w szeregu, mimo posiadania miliardów dolarów na koncie przez ówczesnego właściciela koncernu Jukos. Możliwe jest dopatrywanie się zdrady Chodorkowskiego wobec patronów, którzy jako komsomolca wypromowali go w ramach aktywnych przedsięwzięć (active measures, aктивные мероприятия). Druga filmowa wersja wyjaśnienia przyczyny jest zgodna z prawem uciszenia Chodorkowskiego i zesłania go do kolonii karnej, gdyż zagroził ujawnienia prawdy o źródłach sukcesów kleptokratów z lat 90. A może po prostu chodziło o zapowiedź sprzedaży rosyjskiego majątku amerykańskiej korporacji?

Niemieckie dokumentalista nie zauważa – podobnie jak ludzie Zachodu – zaangażowania cywilnych i wojskowych specsłużb w tworzenie procesu transformacji gospodarczej Europy Wschodniej. Zwykli ludzie zachłysnęli się tzw. wolnością, a przedsiębiorcy prywatni rozpoczęli uwłaszczanie państwowego majątku i błyskawiczne tworzenie fortun. Tak Chodorkowski przedzierzgnął się z działacza Komsomołu w dyrektora banku, a wkrótce właściciela jednej z największych firm na świecie.

Dokument Chodorkowski eksponuje przemianę niezgrabnego homo sovieticus w człowieka światowego, bez prowincjonalnych wąsów, w designerskich okularach – tego który miał zbawić Rosję. Wszystko to działo się naturalnie w zgodzie z sowiecką (rosyjską/bizantyjską) tradycją. Ale demokracja suwerenna z Putinem na czele nie zaakceptowała metod promowanych w ramach strategii społeczeństw otwartych. A nic bez błogosławieństwa FSB nie udaje się w suwerennej praworządności postsowieckiej. Nieposłuszny kleptokrata został skazany i wyeliminowany z życia publicznego. Chodorkowski trafił za kratki pod zarzutem przestępstw podatkowych, podobnie jak Al Capone w Chicago, co jest czytelnym powinowactwem losów obu postaci.

Współcześni następcy krwawych czekistów nie wymagali przyznania się do winy od oligarchy, jak to bywało dawniej w sowieckim raju. Pomocnicy FSB w togach nie zmuszali jego prawnika do potępienia klienta wspólnie z prokuratorem w pokazówce. Proces Chodorkowskiego nie musiał być tajny, gdyż sędziowie otrzymali dokładne instrukcje dotyczące wyroku na długo przed pierwszym posiedzeniem i nie mogli wydać innego werdyktu niż kremlowskie zalecenie: winny.

W Rosji Putina-Miedwiediewa wina czy jej brak nie decydują o finale więziennym (oby tylko), czego nie pokazał dokument. Inni kleptokraci, nadal mieszkają w Rosji i co nie powinno dziwić są winni podobnych przestępstw, co posiadający mniej szczęścia bohater dokumentu. Sprawiedliwość czekistowska/efesbowska ignoruje tych złodziejskich biznesmenów, gdyż akceptują i wspierają post-sowieckiego cara-prawodawcę Putina. W takiej Rosji znaczenie suwerennej demokracji w jej prawnym aspekcie nadal pozostaje iluzją, której nie chciał zrozumieć Chodorkowski, owładnięty ideami społeczeństwa obywatelskiego.

Dopiero po drugim obejrzeniu pojawiają się pytania skąd w dokumencie animacja 3D i który to budżet filmu dokumentalnego wytrzymałby włączenie tak długich sekwencji animowanych? Można się tylko domyślać co miał do ukrycia główny architekt przemian ekonomicznych za Jelcyna – Anatolij Czubajs i dlaczego tak obcesowo zbył reżysera. Rosyjskiego niedźwiedzia nie chcieli drażnić wypowiedziami dawny niemiecki minister spraw zagranicznych Joschka Fischer. Wnikając w dokumentalną biografię Chodorkowskiego, można tylko przeczuwać jak było naprawdę. Sam dokument Cyrila Tuschiego stanowi wstęp czy może raczej bryk z losów transformacji socjalizmu w kapitalizm bez sygnalizowania informacji o najważniejszych procesach zakulisowych.

(hk)


dodano: 2011-07-18


Kalendarium

18 listopada 1786: W Eutin w Holsztynie rodzi się kompozytor Carl Maria von Weber (zm. 1826).

Bieżący numer

06 listopad 2018
nr 11 (706)

Prenumerata  | Reklama  | Kontakt

Zamknij X

Błąd wczytywania.

Zamknij X