Portal Historyczny

1 czerwca 1815: urodził się Otton I Wittelsbach, od 1832 roku pierwszy król niepodległej Grecji.

2 czerwca 455: zdobycie Rzymu przez Wandalów.

3 czerwca 1605: zmarł kanclerz koronny i hetman wielki koronny Jan Zamoyski, doradca polskich królów Zygmunta II Augusta, Stefana Batorego i początkowo Zygmunta III Wazy, fundator Zamościa. W 1588 roku pokonał pod Byczyną kontrkandydata Wazy do tronu Rzeczy pospolitej Maksymiliana III Habsburga.

4 czerwca 1960: w Londynie zmarł gen. Józef Haller, twórca i dowódca III Brygady Legionów Polskich, później dowódca Błękitnej Armii, minister bez teki i minister oświaty w rządach polskich na uchodźstwie.

5 czerwca 1305: Bertrand de Got został obrany na papieża jako Klemens V. W 1312 roku pod presją króla Francji Filipa IV Pięknego rozwiązał zakon templariuszy.

6 czerwca 1530: urodził się Jan Kochanowski, najwybitniejszy poeta polskiego renesansu.

7 czerwca 1660: zmarł książę Siedmiogrodu Jerzy II Rakoczy, sojusznik Szwecji podczas potopu, inicjator traktatu w Radnot w 1656 roku dotyczącego rozbioru Rzeczypospolitej pomiędzy Szwecję, Kozaków, Prusy i Radziwiłłów.

9 czerwca 1870: zmarł angielski pisarz Charles Dickens.

10 czerwca 1190: w czasie trzeciej wyprawy krzyżowej w rzece Salef utonął cesarz Fryderyk I Barbarossa.

11 czerwca 1860: pogrzeb Katarzyny Antoniny Sowińskiej, wdowy po gen. Józefie Sowińskim, w Warszawie, który przerodził się w wielką manifestacją patriotyczną.

12 czerwca 1790: na dziesięć lat stolicą Stanów Zjednoczonych została Filadelfia.

13 czerwca 1915: szarża 2. szwadronu ułanów II Brygady Legionów rtm. Zbigniewa Dunina-Wąsowicza na rosyjskie pozycje pod Rokitną.

14 czerwca 1645: pod Naseby wojska parlamentu zadały druzgocącą klęskę armii króla Anglii Karola. Bitwa ta rozstrzygnęła angielską wojnę domową.

15 czerwca 1215: pod naciskiem możnych król Anglii Jan bez Ziemi wydaje tzw. Wielką Kartę Swobód (Magna Charta Libertatum) - dokument ograniczał władcę w zakresie nakładania obciążeń fiskalnych oraz zakazywał więzienia szlachty bez wyroku sądowego.

16 czerwca 1815: zwycięstwo wojsk napoleońskich nad armią pruską pod Ligny w Belgii.

17 czerwca 1025: zmarł pierwszy król Polski Bolesław I Chrobry.

20 czerwca 1940: w nocy z 20 na 21 czerwca w Palmirach pod Warszawą Niemcy rozstrzelali ok. 360 Polaków, w tym byłego marszałka sejmu Macieja Rataja, działacza PPS Mieczysława Niedziałkowskiego i sławnego, mistrza olimpijskiego z 1932 roku Janusza Kusocińskiego. Był to element tzw. akcji AB (Ausserordentliche Befriedungsaktion) wymierzonej przeciwko polskim elitom w Generalnym Gubernatorstwie.

21 czerwca 1305: na gruźlicę zmarł król Czech i Polski Wacław II.

22 czerwca 1940: kapitulacja Francji przed Trzecią Rzeszą.

23 czerwca 1290: zmarł książę wrocławski i krakowski Henryk IV Probus.

24 czerwca 1340: bitwa morska pomiędzy flotą angielską i francuską w okolicach Sluys (Sluis) w zachodniej Flandrii. 250 okrętów Edwarda III rozbiło flotę francuską admirała Huguesa Quiéreta.

25 czerwca 1950: wojska północnokoreańskie wkroczyły na terytorium Korei Południowej, rozpoczynając wojnę koreańską. Konflikt zakończył się w 1953 roku rozejmem w Panmundżomie i ustanowieniem strefy demarkacyjnej dzielącej Półwysep Koreański.

26 czerwca 1295: arcybiskup gnieźnieński Jakub Świnka koronował w katedrze w Gnieźnie księcia Przemysła II na króla Polski.

27 czerwca 1905: bunt załogi rosyjskiego pancernika „Potiomkin”.

28 czerwca 1945: w Warszawie powstał Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej zdominowany przez siły proradzieckie, ale z udziałem polityków działających w czasie wojny na emigracji. Premierem został Edward Osóbka-Morawski, a wicepremierem Stanisław Mikołajczyk, były szef rządu londyńskiego.

29 czerwca 1945: w Moskwie rząd czechosłowacki podpisał traktat oddający ZSRR Zakarpacie, które włączono do Ukraińskiej SRR.

30 czerwca 1520: zginął władca Azteków Montezuma II, najprawdopodobniej zamordowany na rozkaz wodza hiszpańskich konkwistadorów Cortésa.

1 kwietnia 1750: urodził się Hugo Kołłątaj, publicysta i polityk, autor reform epoki stanisławowskiej i współtwórca Konstytucji 3 maja.

2 kwietnia 1725: urodził się Giacomo Casanova, wenecki podróżnik, pisarz i uwodziciel.

3 kwietnia 1940: Sowieckie NKWD rozpoczęło egzekucje polskich oficerów i funkcjonariuszy państwowych przetrzymywanych w obozach jenieckich w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku.

4 kwietnia 1875: urodził się Kazimierz Prószyński, konstruktor aparatów kinematograficznych.

5 kwietnia 1795: Francja i Prusy zawarły pokój w Bazylei pokój - Prusy uznały Republikę Francuską i granicę na Renie.

6 kwietnia 885: zmarł św. Metody, misjonarz grecki, który z bratem Cyrylem (Konstantym) chrystianizował Słowian.

8 kwietnia 1820: na greckiej wyspie Milos na Morzu Egejskim odnaleziono posąg nazwany później Wenus z Milo. Posąg utracił ręce podczas transportu do Francji na dwór Ludwika VIII, gdy przewożący go okręt roztrzaskał się o skały.

9 kwietnia 1865: gen. Robert E. Lee podpisał w Appomattox kapitulację konfederatów - koniec amerykańskiej wojny secesyjnej.

10 kwietnia 1525: Hołd pruski w Krakowie: Albrecht Hochenzollern, dotychczas wielki mistrz zakonu krzyżackiego, jako świecki książę uznał zwierzchnictwo lenne króla polskiego Zygmunta I Starego.

11 kwietnia 1970: wystartowała amerykańska misja kosmiczna na statku „Apollo 13”, która jako trzecia miała wylądować na Księżycu. Z powodu awarii statku lot przerwano i 17 kwietnia załoga wodowała na Oceanie Spokojnym.

12 kwietnia 1945: zmarł Franklin Delano Roosevelt, polityk Partii Demokratycznej, czterokrotny prezydent USA, podczas drugiej wojny światowej jeden z przywódców koalicji przeciwko państwom Osi.

13 kwietnia 1605: zmarł car moskiewski Borys Godunow.

14 kwietnia 1570: przedstawiciele wyznań reformowanych w Rzeczypospolitej podpisali tzw. zgodę sandomierską, gwarantując wzajemną tolerancję.

17 kwietnia 1790: zmarł Benjamin Franklin, filozof, polityk i wynalazca amerykański (m.in. opatentował piorunochron), współautor Deklaracji Niepodległości oraz konstytucji Stanów Zjednoczonych.

18 kwietnia 1025: gnieźnieńska koronacja Bolesława I Chrobrego na pierwszego króla Polski.

22 kwietnia 1500: portugalski żeglarz Pedro Álvares Cabral jako pierwszy Europejczyk wylądował na wybrzeżu przyszłej Brazylii.

23 kwietnia 1935: prezydent Ignacy Mościcki podpisał Konstytucję kwietniową, która dawała mu ogromne uprawnienia kosztem parlamentu.

24 kwietnia 1940: z rozkazu Heinricha Himmlera władze niemieckie utworzyły obóz koncentracyjny w Auschwitz (Oświęcimiu).

25 kwietnia 1915: alianci rozpoczęli desant na tureckim półwyspie Gallipoli.

Operacja, która miała być wstępem do zajęcia Stambułu, zakończyła się klęską.

26 kwietnia 1490: zmarł Maciej Korwin, król Węgier i Czech.

28 kwietnia 1945: egzekucja faszystowskiego dyktatora Włoch Benito Mussoliniego w Giulino di Mezzegra. Z wyroku Komitetu Wyzwolenia Narodowego duce został rozstrzelany, a jego ciało powieszono głową w dół na stacji benzynowej w Mediolanie.

29 kwietnia 1945: kapitulacja wojsk niemieckich we Włoszech.

30 kwietnia 1310: urodził się przyszły król Polski Kazimierz III Wielki.

1 marca 1815: Napoleon Bonaparte po ucieczce z Elby ląduje na francuskim wybrzeżu – początek tzw. stu dni Napoleona.

2 marca 1855: zmarł imperator Rosji Mikołaj I Romanow. Jego następcą został syn Aleksander II.

4 marca 1665: Anglia wypowiada wojnę Niderlandom – początek drugiej wojny angielsko-holenderskiej.

5 marca 1770: tzw. masakra bostońska – podczas demonstracji przeciwko nowym cłom pod budynkiem Giełdy Królewskiej w Bostonie brytyjscy żołnierze zastrzelili pięć osób.

6 marca 1475: urodził się Michał Anioł Buonarrotti, włoski malarz, rzeźbiarz, architekt, poeta czasów renesansu.

7 marca 1000: rozpoczął się zjazd gnieźnieński. Cesarz Otton III przybył do Gniezna z pielgrzymką do grobu św. Wojciecha, a także na spotkanie z Bolesławem Chrobrym, którego państwo miało być jedną z części uniwersalistycznego cesarstwa chrześcijańskiego.

8 marca 1910: podczas II Międzynarodowego Zjazdu Kobiet Socjalistek w Kopenhadze ustanowiono 8 marca Międzynarodowym Dniem Kobiet.

10 marca 1905: zakończyła się bitwa pod Mukdenem w Mandżurii, ostatnia z wielkich bitew lądowych wojny rosyjsko-japońskiej. Rosjanie ponieśli druzgocącą klęskę.

12 marca 1940: w Moskwie podpisano pokój kończący wojnę zimową pomiędzy ZSRR a Finlandią.

13 marca 565: zmarł Belizariusz, wódz armii cesarstwa wschodniego, zdobywca Rzymu i afrykańskiego państwa Wandalów.

14 marca 1570: uchwalono tzw. statuty Karnkowskiego, regulujące kwestię handlu bałtyckiego i władzy króla polskiego nad Gdańskiem. Spotkały się one ze sprzeciwem gdańskiego magistratu, ponieważ naruszały przywileje miasta.

15 marca 1595: kanclerz Jan Zamoyski powołał w Zamościu wyższą uczelnię zwaną później Akademią Zamojską.

16 marca 1935: w Niemczech wprowadzono obowiązkową służbę wojskową, co było naruszeniem traktatu wersalskiego.

17 marca 180: zmarł Marek Aureliusz, rzymski cesarz i filozof.

18 marca 1970: przy pomocy CIA marszałek Lon Nol dokonał zamachu stanu w Kambodży.

20 marca 1925: zmarł brytyjski minister spraw zagranicznych George Curzon, autor projektu linii granicznej pomiędzy Polską a bolszewicką Rosją z 1919 roku.

21 marca 1685: urodził się niemiecki kompozytor Jan Sebastian Bach.

22 marca 1895: w Paryżu bracia Lumière zaprezentowali publiczności swój wynalazek – kinematograf. Wyświetlono wówczas film Wyjście robotników z fabryki.

23 marca 1915: po prawie pięciu miesiącach rosyjskiego oblężenia skapitulowała austriacka twierdza Przemyśl.

25 marca 1945: kapitulacja wojsk japońskich na Iwo Jimie.

26 marca 1905: bojowiec PPS Stefan Okrzeja dokonał zamachu bombowego na cyrkuł carskiej policji w Warszawie.

27 marca 1945: Sowieckie NKWD aresztowało 16 przywódców Polski Podziemnej.

29 marca 1790: Rzeczpospolita i Prusy zawarły sojusz obronny wymierzony przeciwko Rosji.

30 marca 1945: wojska sowieckie i polskie zdobyły Gdańsk.

31 marca 1980: zmarł Jesse Owens (właśc. James Cleveland Owens), lekkoatleta amerykański, który na igrzyskach olimpijskich w Berlinie w 1936 roku zdobył cztery złote medale (w biegu na 100 m i 200 m, skoku w dal i sztafecie 4x100 m).

1 lutego 1925: stacja Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego nadała pierwszą audycję radiową.

2 lutego 1990: prezydent RPA Frederik Willem de Klerk zezwolił na działalność Afrykańskiego Kongresu Narodowego i obiecał wypuścić z więzienia Nelsona Mandelę.

3 lutego 1735: urodził się Ignacy Krasicki, biskup warmiński, pisarz, poeta i publicysta.

4 lutego 1945: w Jałcie rozpoczęła się konferencja Wielkiej Trójki.

5 lutego 1880: rewolucjoniści z organizacji Narodna Wola przeprowadzili nieudany zamach na cara Aleksandra II.

7 lutego 1320: zmarł biskup krakowski Jan Muskata, zwolennik Przemyślidów na tronie polskim i zagorzały przeciwnik Władysława Łokietka.

8 lutego 1250: Podczas VII krucjaty krzyżowcy rozbili wojska sułtana Egiptu pod Al-Mansurą. Mimo tego zwycięstwa wyprawa zakończyła się klęską, głównie na skutek zarazy, która zdziesiątkowała wojska chrześcijańskie.

9 lutego 1970: Zakończył się pokazowy proces tzw. taterników: Maciej Kozłowski, Andrzej Mróz, Jakub Karpiński, Maciej Włodek i Jan Krzysztof Kelus zostali skazani za przemyt do PRL nielegalnych wydawnictw (m.in. paryskiej „Kultury”) na kary więzienia od 3 do 4,5 roku. Sprawie nadano znaczny rozgłos, aby skompromitować Jerzego Giedroycia i środowisko „Kultury”.

11 lutego 1920: rządy na Górnym Śląsku objęła Komisja Międzysojusznicza, która miała czuwać nad przebiegiem plebiscytu.

13 lutego 1895: bracia Auguste i Louis Lumière opatentowali kinematograf.

14 lutego 1130: Papież Innocenty II rozpoczął pontyfikat – w 1136 roku zniósł zależność archidiecezji gnieźnieńskiej od arcybiskupstwa magdeburskiego, a w 1139 roku zwołał Sobór Laterański II, który zlikwidował schizmę.

15 lutego 1710: urodził się parzyły król Francji Ludwik XV i mąż Marii Leszczyńskiej, córki króla polskiego Stanisława Leszczyńskiego.

16 lutego 1620: urodził się elektor Brandenburgii i książę Prus Fryderyk Wilhelm Hohenzollern zwany Wielkim Elektorem. W 1657 roku, w zamian za porzucenie szwedzkiego sojusznika, wymógł na Rzeczypospolitej traktaty welawsko-bydgoskie, dzięki którym Prusy Książęce uzyskały niezawisłość.

17 lutego 1600: w Rzymie spalono na stosie Giordano (właśc. Philippo) Bruno – głównym zarzutem była herezja doketyzmu, czyli zaprzeczenie ludzkiej, cielesnej naturze Chrystusa.

18 lutego 1745: urodził się włoski fizyk Alessandro Volta – na jego cześć jednostkę napięcia elektrycznego nazwano woltem.

19 lutego 1920: w Bytomiu powołano Polski Komitet Plebiscytowy z Wojciechem Korfantym na czele.

20 lutego 1530: Zygmunt II August został koronowany na króla Polski. Była to tzw. elekcja vivente rege – za życia króla Zygmunta I Starego.

22 lutego 1900: władze carskie aresztowały w Łodzi Józefa Piłsudskiego podczas akcji na konspiracyjną drukarnię „Robotnika”, organu prasowego Polskiej Partii Socjalistycznej.

23 lutego 1945: kapitulacja niemieckiej załogi poznańskiej Cytadeli.

27 lutego 1670: w klasztorze na Jasnej Górze odbył się ślub króla Polski Michała Korybuta Wiśniowieckiego z arcyksiężniczką austriacką Eleonorą Habsburżanką.

28 lutego 1750: w Radzyniu Podlaskim urodził się Ignacy Potocki, marszałek wielki litewski i wielki mistrz Wielkiego Wschodu Polski, polityk, publicysta i pisarz, współtwórca Konstytucji 3 maja, przewodniczący Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych.

1 stycznia 1860: wprowadzono do obiegu pierwszy polski znaczek pocztowy, opatrzony herbem Królestwa Polskiego. Wycofano go w styczniu 1865 roku, po upadku powstania styczniowego, i ponownie wprowadzono w Królestwie znaczki rosyjskie.

2 stycznia 1905: Japończycy po sześciomiesięcznym oblężeniu zajęli Port Artur w Chinach (obecnie Lüshun), główną bazę morską rosyjskiej floty na Pacyfiku.

3 stycznia 1925: Benito Mussolini rozwiązał włoski parlament i ogłosił się dyktatorem.

5 stycznia 1855: urodził się King Camp Gillette, amerykański wynalazca, założyciel firmy Gilette Company, twórca maszynki do golenia z wymienialnymi ostrzami (żyletkami).

7 stycznia 1795: król Polski Stanisław August Poniatowski został wywieziony z Warszawy na zesłanie do Grodna.

8 stycznia 1935: urodził się Elvis Presley, amerykański piosenkarz i aktor, zwany królem rockandrolla.

8 stycznia 1560: zmarł Jan Łaski, duchowny katolicki i protestancki, teolog, dyplomata, współtwórca Kościoła kalwińskiego w Polsce, bratanek prymasa Jana Łaskiego.

9 stycznia 2005: pierwsze wybory prezydenckie w Autonomii Palestyńskiej wygrał Mahmud Abbas, przewodniczący Organizacji Wyzwolenia Palestyny.

10 stycznia 1920: wszedł w życie traktat wersalski.

12 stycznia 1915: powstał Legion Puławski – polski oddział ochotniczy u boku armii rosyjskiej zorganizowany pod auspicjami Komitetu Narodowego Polskiego.

13 stycznia 1935: w zarządzanym od 1920 roku przez Ligę Narodów Kraju Saary odbył się plebiscyt, w wyniku którego stał się częścią Trzeciej Rzeszy.

13 stycznia 1870: urodził się Jędrzej Moraczewski, polityk, działacz PPSD i PPS, premier w latach 1918 – 1919

15 stycznia 1970: płk Muammar al-Kadafi został premierem Libii.

17 stycznia 1945: oddziały 1. Armii WP wkroczyły do ruin Warszawy; rozwiązano Szare Szeregi.

18 stycznia 1945: Armia Czerwona wkroczyła do Krakowa.

19 stycznia 1945: gen. Leopold Okulicki wydał rozkaz rozwiązujący Armię Krajową.

20 stycznia 1320: koronacja królewska Władysława I Łokietka w katedrze na Wawelu.

21 stycznia 1905: urodziła się Wanda Wasilewska, działaczka komunistyczna, wiceprzewodnicząca PKWN.

24 stycznia 1925: rząd RP zdecydował o budowie w Warszawie Grobu Nieznanego Żołnierza.

25 stycznia 1920: zainaugurowała działalność Liga Narodów (statut organizacji wszedł w życie 10 stycznia).

26 stycznia 1880: urodził się gen. Douglas MacArthur, w czasie drugiej wojny światowej dowódca wojsk alianckich na południowo-zachodnim Pacyfiku, a następnie na Dalekim Wschodzie, podczas wojny koreańskiej dowódca sił ONZ walczących z agresją komunistycznej Północy.

27 stycznia 1945: Armia Czerwona wyzwoliła obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau.

28 stycznia 1905: Polska Partia Socjalistyczna ogłosiła strajk powszechny – początek rewolucji w Królestwie Polskim.

29 stycznia 1655: początek bitwy pod Ochmatowem, w której siły polsko-tatarskie pod wodzą hetmanów Stanisława „Rewery” Potockiego i Stanisława Lanckorońskiego pobiły połączone wojska rosyjskie i kozackie.

30 stycznia 1945: sowiecki okręt podwodny S-13 storpedował na północ od Łeby niemiecki statek „Wilhelm Gustloff” przewożący ok. 10 tys. żołnierzy i cywilnych uciekinierów z Gdyni.

31 stycznia 1920: na Górnym Śląsku rozpoczął się plebiscyt mający rozstrzygnąć o przynależności regionu do Niemiec lub Polski.

1 października 1814: rozpoczął obrady kongres wiedeński, którego celem było ustalenie nowego porządku po rewolucji francuskiej i okresie rządów Napoleona Bonaparte. Decydujący głos miały mocarstwa koalicji antynapoleońskiej: Rosja, Austria, Prusy i Wielka Brytania.
1 października 1949: Mao Zedong proklamował Chińską Republikę Ludową.
1 października 1924: urodził się Jimmy Carter, prezydent Stanów Zjednoczonych w latach 1976 – 1980, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2002 roku.
2 października 1939: kapitulacja garnizonu Rejonu Umocnionego „Hel” – ostatniej polskiej reduty na Wybrzeżu.
3 października 1944: w nocy z 2 na 3 października, po 63 dniach walki, podpisano akt kapitulacji Powstania Warszawskiego.
3 października 1944: Leopold Okulicki został Komendantem Głównym Armii Krajowej.
3 października 1929: Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców zmieniło nazwę na Jugosławia.
3 października 1914: urodził się Jan Nowak-Jeziorański, żołnierz Armii Krajowej, polityk, dziennikarz i publicysta, dyrektor Radia Wolna Europa.
4 października 1189: wojska Saladyna, sułtana Egiptu i Syrii, pokonały pod Akką armię krzyżowców podczas III krucjaty.
4 października 1894: urodził się Józef Beck, polski polityk, minister spraw zagranicznych.
5 października 1939: z wyroku (bezprawnego) niemieckiego sądu wojskowego rozstrzelano 39 obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku.
5 października 1909: urodził się Edward Osóbka-Morawski, działacz socjalistyczny, przewodniczący PKWN, w latach 1944 – 1947 premier prosowieckiego rządu tymczasowego (tzw. lubelskiego), przekształconego następnie w Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej.
6 października 1289: urodził się Wacław III, król Polski, Czech i Węgier, ostatni z dynastii Przemyślidów.
7 października 1944: w obozie Auschwitz-Birkenau doszło do największego buntu więźniów – 451 osób zginęło.
7 października 1879: Niemcy i Austro-Węgry zawarły Dwuprzymierze − sojusz skierowany przeciwko Rosji. W 1882 roku, gdy do paktu dołączyło Królestwo Włoch, przekształcił się on w Trójprzymierze.
7 października 1949: utworzono Niemiecką Republikę Demokratyczną.
9 października 1934: w zamachu dokonanym w Marsylii przez chorwackich nacjonalistów zginęli król Jugosławii Aleksander I Karadziordziewić i francuski minister spraw zagranicznych Louis Barthou.
10 października 1794: Armia rosyjska gen. Fersena pokonała pod Maciejowicami polskie oddziały powstańcze. Naczelnik insurekcji Tadeusz Kościuszko został ranny i dostał się do niewoli.
11 października 1919: uroczyste otwarcie Uniwersytetu Wileńskiego. Akademię w Wilnie założył w 1579 roku król Stefan Batory – dlatego odrodzona po czasach zaborów uczelnia nosiła jego imię.
11 października 1884: urodziła się Eleanor Roosevelt, amerykańska działaczka na rzecz praw człowieka, publicystka, żona prezydenta Franklina D. Roosevelta.
11 października 1779: w bitwie pod Savannah zginął Kazimierz Pułaski, marszałek konfederacji barskiej oraz generał amerykański.
11 października 1969: zmarł Kazimierz Sosnkowski, działacz niepodległościowy, współtwórca Legionów Polskich, generał broni Wojska Polskiego, polityk i minister spraw wojskowych, w czasie drugiej wojny światowej Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych.
12 października 1939: Adolf Hitler podpisał dekret o utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa z ziem polskich niewłączonych do Trzeciej Rzeszy . Stolicą GG był Kraków, a zarządcą Hans Frank.
13 października 1939: utworzono konspiracyjną Narodową Organizację Wojskową – zbrojne ramię Stronnictwa Narodowego W 1942 roku część NOW podporządkowała się Armii Krajowej. Przeciwnicy scalenia skupili się w Narodowych Siłach Zbrojnych.
15 października 1934: zmarł prezydent Francji Raymond Poincaré, współtwórca porządku wersalskiego.
16 października 1384: Jadwiga Andegaweńska została koronowana na Wawelu na króla (sic!) Polski.
16 października 1934: rozpoczął się tzw. Wielki Marsz armii komunistycznej (120 tys. żołnierzy i cywilów) z prowincji Jiangxi w południowo-wschodnich Chinach do Chin Północno-Zachodnich. Wojska Mao Zedonga przebyły 12 tys. km, tocząc walki z siłami Kuomintangu i tracąc po drodze prawie 50 proc. stanu osobowego.
17 października 1244: w bitwie pod Harbijją niedaleko Gazy wojska łacinników uległy Egipcjanom i Chorezmijczykom. Zginęli m.in. wielki mistrz templariuszy Armand de Périgord, arcybiskup Tyru i biskup Ar-Ramli oraz 5000 chrześcijan. W wyniku klęski krzyżowcy utracili wszystkie zdobycze, jakie uzyskali na drodze dyplomatycznej dzięki cesarzowi Fryderyka II.
18 października 1939: Armia Czerwona wkroczyła do Estonii.
18 października 1954: zmarł gen. Mieczysław Norwid-Neugebauer, polityk i dowódca w Legionach Polskich.
19 października 1969: zmarł profesor Józef Kostrzewski, archeolog i muzeolog, jeden z odkrywców Biskupina.
20 października 1944: wojska radzieckie wspierane przez partyzantów jugosłowiańskich zajęły Belgrad.
21 października 1969: Socjalista Willy Brandt został kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec.
23 października 1944: w Lublinie utworzono Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej – państwową uczelnię z czterema wydziałami: lekarskim, przyrodniczym, rolnym i weterynaryjnym. Uniwersytet miał stanowić świecką przeciwwagę dla Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
23 października 1739: w Ameryce Północnej wybucha tzw. wojna o ucho Jenkinsa pomiędzy Wielką Brytanią a Hiszpanią. Robert Jenkins był angielskim żeglarzem i przemytnikiem, który w pojedynku z hiszpańskim oficerem Jenkins stracił ucho. Prezentował je później w Izbie Gmin jako dowód okrucieństwa Hiszpanów. Prawdziwym powodem wojny, którą zakończył w 1748 roku pokój w Akwizgranie, było zdobycie kontroli nad handlem w Ameryce Środkowej.
24 października 1929: tzw. czarny czwartek – krach na giełdzie nowojorskiej, który stał się początkiem wielkiego kryzysu gospodarczego.
26 października 1759: urodził się Georges Danton, jeden z przywódców Wielkiej Rewolucji Francuskiej.
26 października 899: zmarł król Wessexu Alfred Wielki, najwybitniejszy władca wczesnośredniowiecznej Anglii.
27 października 1644: podczas angielskiej wojny domowej siły Parlamentu pokonały rojalistów pod Newbury.
28 października 1919: Kongres Stanów Zjednoczonych wprowadził prohibicję, przyjmując XVIII poprawkę do Konstytucji, zakazujący produkcji, importu i eksportu, transportu oraz sprzedaży napojów alkoholowych na terenie USA. Powszechnie łamany i sprzyjający rozwojowi przestępczości zakaz, uchylono mocą XXI poprawki uchylono w grudniu 1933 roku.
29 października 1944: 1. Dywizja Pancerna gen. Stanisława Maczka wyzwoliła Bredę w Holandii.
31 października 1984: Premier Indii Indira Gandhi została zamordowana przez sikhów służących w jej ochronie.
31 października 1424: urodził się Władysław III Jagiellończyk, nazwany później Warneńczykiem, król Polski i Węgier.

1 września 1939: bombardowanie mostów w Tczewie i Wielunia przez Luftwaffe oraz ostrzał Westerplatte przez pancernik „Schleswig-Holstein” − armia niemiecka rozpoczyna operację „Fall Weiss”, wkraczając na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; bitwa pod Mokrą – Wołyńska Brygada Kawalerii powstrzymuje natarcie niemieckiej 4. DPanc.
2 września 1939: starcie 10. Brygady Kawalerii z niemieckimi czołgami pod Jordanowem; po przerwaniu obrony pod Pszczyną Armia „Kraków” wycofuje się z Górnego Śląska, część oddziałów Armii „Pomorze” zostaje odcięta w Borach Tucholskich, 20. DP broni umocnionej pozycji mławskiej.
3 września 1939: wojsko i formacje ochotnicze tłumią akcję niemieckich grup dywersyjnych w Bydgoszczy; koniec trzydniowej bitwy pod Mławą – zagrożona obejściem Armia „Modlin” wycofuje się. Wojska niemieckie wkraczają do Częstochowy i Katowic; Francja i Wielka Brytania wypowiadają wojnę Trzeciej Rzeszy, nie podejmując jednak działań zbrojnych.
4 września 1939: początek ewakuacji władz państwowych z Warszawy, utworzenie Armii „Lublin” gen. Piskora.
5 września 1939: Niemcy wkraczają do Bydgoszczy.
6 września 1939: zajęcie Krakowa przez oddziały niemieckie.
7 września 1939: kapitulacja Westerplatte; rząd i Naczelny Wódz opuszczają Warszawę; początek krwawych walk o Łomżę, początek czterodniowej obrony Wizny przez oddział kpt. Władysława Raginisa (720 żołnierzy przeciwko liczącemu przeszło 42 tys. XIX Korpusowi gen. Guderiana).
8 września 1939: nieudana próba zdobycia Warszawy z marszu przez 4. Dywizję Pancerną; Wehrmacht wkracza do Łodzi; utworzenie Armii „Warszawa” gen. Rómmla.
9 września 1939: Armie „Poznań” i „Pomorze” atakują odsłonięte lewe skrzydło niemieckiej 8. Armii – początek bitwy nad Bzurą.
10 września 1939: Niemcy zajmują Poznań; oddziały polskie wycofują się z Łomży, utworzenie Frontu Północnego gen. Dąb-Biernackiego i Frontu Południowego gen. Sosnkowskiego.
11 września 1939: Wojska polskie odbijają Łowicz.
12 września 1939: oddziały niemieckie próbują się wedrzeć do Lwowa; na konferencji brytyjsko-francuskiej Najwyższej Rady Wojennej w Abbeville zapada decyzja o niepodejmowaniu ofensywy na froncie zachodnim – oznacza to złamanie sojuszniczych umów z Polską.
13 września 1939: wojska niemieckie forsują środkową Wisłę w rejonie Annopola i Solca.
14 września 1939: Niemcy wkraczają do Gdyni, docierają pod Brześć nad Bugiem i Zamość.
15 września 1939: wojska niemieckie zajmują Przemyśl i Białystok; Hans Frank zostaje mianowany szefem administracji na okupowanych ziemiach polskich.
16 września 1939: niemieckie kleszcze zaciskają się – czołówki 4. Armii nacierającej z Prus Wschodnich i 14. Armii idącej z Małopolski spotykają się pod Włodawą.
17 września 1939: wkroczenie Armii Czerwonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; oddziały KOP stawiają opór; szef sztabu gen. Stachiewicz wydaje w imieniu Naczelnego Wodza dyrektywę o wycofaniu wojska do Rumunii i na Węgry oraz unikaniu walki z Sowietami poza obroną konieczną, osaczone nad Bzurą oddziały Armii „Poznań” i „Pomorze” przebijają się do Warszawy i Modlina – udaje się to nielicznym.
18 września 1939: Polskie władze cywilne i wojskowe, które nocą przekroczyły granicę, zostały internowane w Rumunii; początek trzydniowej bitwy pod Tomaszowem Lubelskim.
19 września 1939: kapitulacja Kępy Oksywskiej.
20 września 1939: zakończenie bitwy nad Bzurą; kapitulacja resztek Armii „Lublin” i „Kraków” pod Tomaszowem Lubelskim, rozbicie grupy gen. Sosnkowskiego pod Lwowem, obrona Grodna przed Armią Czerwoną; internowany prezydent Mościcki wyznacza na swego następcę gen. Wieniawę-Długoszowskiego – tej nominacji nie akceptują władze Francji.
21 września 1939: szef Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy Reinhard Heydrich wydaje rozkaz „o rozwiązaniu problemu żydowskiego na okupowanych terytoriach”; kapitulacja Grodna.
22 września 1939: druga bitwa pod Tomaszowem – oddziały Frontu Północnego próbują się przebić przez niemiecki pierścień; Lwów poddaje się Armii Czerwonej; ZSRR i Trzecia Rzesza ustalają przebieg linii demarkacyjnej na ziemiach polskich; Rosjanie wkraczają do Białegostoku.
23 września 1939: podczas bombardowania Warszawy zostaje uszkodzona elektrownia – milknie Polskie Radio Warszawa; zdobycie Krasnobrodu przez 25. Pułk Ułanów Wielkopolskich − do niewoli dostał się sztab niemieckiej 8. DP.
27 września 1939: dowódca Armii „Warszawa” gen. Rómmel powierza gen. Karaszewiczowi-Tokarzewskiemu tworzenie tajnej organizacji zbrojnej Służba Zwycięstwu Polski.
28 września 1939: kapitulacja Warszawy; porozumienie niemiecko-sowieckie o przebiegu granicy pomiędzy ZSRR a Trzecią Rzeszą wzdłuż linii rzek: Pisy, Narwi, Bugu, Wisłoki i Sanu, początek zwycięskiego starcia zgrupowania KOP gen. Orlika-Rückemanna z Sowietami pod Szackiem.
29 września 1939: kapitulacja twierdzy Modlin.
30 września 1939: prezydent Mościcki ustępuje, oddając urząd Władysławowi Raczkiewiczowi; broni się załoga Helu; walczą oddziały SGO „Polesie”.

1 maja 2004: Polska wraz z dziewięcioma innymi państwami została członkiem Unii Europejskiej.
2 maja 1729: w Szczecinie urodziła się Sophie Friederike Auguste zu Anhalt-Zerbst, późniejsza cesarzowa Rosji Katarzyna II.
2 maja 1519: w Clos Lucé we Francji zmarł Leonardo da Vinci, najwybitniejszy włoski artysta i uczony epoki renesansu.
3 maja 1469: urodził się Niccolò Machiavelli, włoski pisarz, historyk i polityk, autor traktatu Książę.
3 maja 1819: mjr Walerian Łukasiński, oficer armii Królestwa Polskiego, utworzył Wolnomularstwo Narodowe – tajną organizację niepodległościową.
4 maja 1994: premier Izraela Icchak Rabin i przewodniczący Organizacji Wyzwolenia Palestyny Jaser Arafat podpisali w Kairze porozumienie o autonomii Strefy Gazy i Jerycha.
5 maja 1194: w Krakowie zmarł książę Kazimierz II Sprawiedliwy, najmłodszy syn Bolesława Krzywoustego
5 maja 1789: król Francji Ludwik XVI zainaugurował obrady Stanów Generalnych, ciała ustawodawczego zwołanego po ponad 150 latach przerwy.
5 maja 1949: utworzono Radę Europy, organizację międzyrządową, zajmującą się przede wszystkim ochroną praw człowieka, demokracji i współpracą kulturalną. Obecnie liczy ona 47 członków, a jej siedzibą jest Strasburg.
6 maja 1929: pierwszy raz rozdano nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej nazwane później Oskarami.
7 maja 1794: naczelnik insurekcji Tadeusz Kościuszko ogłosił w obozie pod Połańcem uniwersał, który znosił poddaństwo osobiste chłopów, zakazywał ich rugowania oraz zmniejszał wymiar pańszczyzny.
7 maja 1919: w Poznaniu otwarto Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.
7 maja 1954: Kapitulacja wojsk francuskich okrążonych przez partyzantów wietnamskich pod Dien Bien Phu.
7 maja 1429: zwycięstwo Francuzów w bitwie o Orlean – odsiecz dla oblężonego przez Anglików miasta poprowadziła Joanna D’Arc, późniejsza święta.
9 maja 1794: w Warszawie wykonano wyrok śmierci na przywódcach Targowicy: Ankwiczu, Kossakowskim, Ożarowskim i Zabielle.
10 lub 11 maja 1034: zmarł król Polski Mieszko II.
12 maja 1364: Kazimierz Wielki wydał przywilej fundacyjny Akademii Krakowskiej.
12 maja 1949: ZSRR zakończył blokadę Berlina Zachodniego, która trwała od czerwca 1948 roku.
16 maja 1204: hrabia Flandrii Baldwin I, jeden z przywódców IV krucjaty, został koronowany w Konstantynopolu na cesarza.
17 maja 1879: urodził się Symon Petlura, ukraiński działacz niepodległościowy i wojskowy, od 1919 roku prezes Dyrektoriatu (rządu) Ukraińskiej Republiki Ludowej
18 maja 1804: we Francji oficjalnie zniesiono republikę oraz uchwalono (zatwierdził to następnie plebiscyt) dziedziczność władzy Napoleona Bonaparte jako cesarza Francuzów (koronacji dokonano 2 grudnia).
18 maja 1944: Po ośmiu dniach krwawych walk żołnierze polskiego 2. Korpusu zajęli ruiny klasztoru Benedyktynów na Monte Cassino.
19 maja 1674: na sejmie elekcyjnym Jan Sobieski został wybrany na króla Polski.
19 maja 1939: przedstawiciele Polski i Francji podpisali w Paryżu protokół o pomocy wojsk francuskich w razie agresji Niemiec na Polskę.
20 maja 1799: urodził się Honoriusz Balzac, francuski pisarz
20 maja 1919: urodził się Gustaw Herling-Grudziński, polski pisarz i dziennikarz, m.in. autor powieści Inny świat.
21 maja 1254: zmarł Konrad IV, król Niemiec, Sycylii i Jerozolimy.
21 maja 1904: w Paryżu utworzono Międzynarodową Federację Piłki Nożnej (FIFA).
22 maja 1964: zmarł Michał Karaszewicz-Tokarzewski, polski generał, w 1918 roku poprowadził odsiecz dla oblężonego przez Ukraińców Lwowa, w Drugiej RP dowódca Okręgów Korpusu nr VI i VII, w czasie drugiej wojny światowej m.in. komendant konspiracyjnej Służby Zwycięstwu Polski oraz zastępca dowódcy Armii Polskiej na Wschodzie, po wojnie na emigracji minister obrony narodowej i generalny inspektor sił zbrojnych
22 maja 1939: Niemcy i Włochy podpisały w Berlinie tzw. pakt stalowy, wymierzony przeciwko Francji, Wielkiej Brytanii i ZSRR. 27 września 1940 roku do paktu przystąpiła także Japonia.
26 maja 1339: zmarła Aldona Anna, królowa Polski, żona Kazimierza Wielkiego, córka wielkiego księcia litewskiego Giedymina.
27 maja 1964: zmarł Jawaharlal Nehru, indyjski polityk, jeden z przywódców Indyjskiego Kongresu Narodowego, pierwszy premier niepodległych Indii.
28 maja 1759: urodził się William Pitt Młodszy, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii w latach 1783 – 1801 oraz 1804 – 1806, który jako pierwszy wprowadził podatek dochodowy.
28 maja 1964: powstała Organizacja Wyzwolenia Palestyny.
30 maja 1159: na Węgrzech zmarł Władysław II Wygnaniec, książę Polski, najstarszy syn Bolesława Krzywoustego.
30 maja 1434: w bitwie pod Lipanami zginął Prokop Wielki, przywódca taborytów. Bitwa zakończyła okres wojen husyckich.
30 maja 1649: król Jan II Kazimierz Waza poślubił Marię Ludwikę, wdowę po bracie Władysławie IV.

1 kwietnia 1979: proklamacja Islamskiej Republiki Iranu.
2 kwietnia 999: Gerbert d'Aurillac jako Sylwester II rozpoczął papieski pontyfikat.
4 kwietnia 1949: w Waszyngtonie podpisano traktat powołujący do życia Sojusz Północnoatlantycki (NATO).
5 kwietnia 1794: na szafocie został stracony Georges Jacques Danton, jeden z przywódców rewolucji francuskiej, adwokat i członek Konwentu. W okresie terroru jakobińskiego został oskarżony o spisek przeciw rządowi, postawiony przed trybunałem rewolucyjnym i skazany na śmierć. Był autorem słynnego powiedzenia: „Rewolucja, jak Saturn, pożera własne dzieci”.
5 kwietnia 1989: podpisano porozumienie Okrągłego Stołu.
6 kwietnia 1909: amerykański podróżnik Robert Edwin Peary jako pierwszy dotarł na biegun północny.
7 kwietnia 1614: zmarł El Greco, hiszpański malarz i rzeźbiarz greckiego pochodzenia.
7 kwietnia 1939: Włochy zajęły Albanię, a 16 kwietnia monarcha włoski Wiktor Emanuel III ogłosił jej królem.
8 kwietnia 1919: Rada Ministrów powołała Akademię Górniczą (obecnie akademia Górniczo-Hutnicza) w Krakowie.
8 kwietnia 1904: Francja i Wielka Brytania zawarły układ sojuszniczy zwany Entente cordiale (fr. serdeczne porozumienie), wymierzony przeciwko Niemcom. Porozumienie dotyczyło także podziału wpływów w Afryce Północnej i regulowało sporne granice kolonii.
10 kwietnia 1864: w nocy z 10 na 11 kwietnia został aresztowany dyktator powstania styczniowego Romuald Traugutt. Początkowo więziony był na Pawiaku, później w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. Wyrokiem rosyjskiego sądu wojskowego został zdegradowany i skazany na śmierć. Egzekucję wykonano 5 sierpnia na stokach Cytadeli.
11 kwietnia 1079: Wskutek konfliktu z królem Bolesławem II Szczodrym biskup krakowski Stanisław ze Szczepanowa został skazany na śmierć przez obcięcie członków za domniemaną zdradę stanu. W 1253 roku został kanonizowany i uznany za patrona Polski.
12 kwietnia 1069: urodził się Mieszko, jedyny syn króla Polski Bolesława II Szczodrego. W 1079 roku udał się wraz z ojcem na wygnanie i nie objął tronu. Zmarł w 1089 roku. Gall Anonim podejrzewał, że został on otruty z inspiracji wojewody Sieciecha.
12 kwietnia 1204: wojsko IV krucjaty zdobyło i złupiło Konstantynopol.
13 lub 14 kwietnia 1279: zmarł książę wielkopolski Bolesław Pobożny, stryj króla Polski Przemysła II.
14 kwietnia 1924: na mocy rozporządzenia prezydenta Stanisława Wojciechowskiego markę polską zastąpił złoty.
15 kwietnia 1809: pod Mogielnicą doszło do pierwszego starcia wojsk arcyksięcia Ferdynanda d'Este z oddziałami Księstwa Warszawskiego − rozpoczęła się wojna polsko-austriacka. W jej wyniku Księstwo Warszawskie powiększyło się o ziemie zabrane przez Austrię podczas III i częściowo I rozbioru.
15 kwietnia 1989: Rozpoczął się kongres reaktywowanej Polskiej Partii Socjalistycznej.
15 kwietnia 1989: początek protestów chińskich studentów domagających się reform demokratycznych na placu Tiananmen w Pekinie.
16 kwietnia 1889: urodził się Charlie Chaplin, angielski aktor i reżyser filmowy.
17 kwietnia 1964: zmarł Roman Grodecki, historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek PAU. Zajmował się historią gospodarczą średniowiecza, naukami pomocniczymi historii i edytorstwem źródeł. Badał dzieje polskiego mennictwa i dyplomacji. Opublikował ponad 170 prac.
17 kwietnia 1794: rozpoczął się warszawski epilog insurekcji kościuszkowskiej. Na wieść o planowanej pacyfikacji stolicy wojsko polskie oraz mieszkańcy Warszawy wystąpili przeciwko Rosjanom. Żołnierze przejęli koszary artylerii, a lud dowodzony przez Jana Kilińskiego opanował Arsenał.
21 kwietnia 1864: urodził się Max Weber, niemiecki socjolog i historyk.
22 kwietnia 1904: urodził się Robert Oppenheimer, amerykański fizyk, dyrektor naukowy Projektu Manhattan, w ramach którego skonstruowano bombę atomową.
23 kwietnia 1564: urodził się William Szekspir, poeta i dramatopisarz angielski.
25 kwietnia 1214: urodził się król Francji. Ludwik IX Święty. Próbował wskrzesić idee krucjat do Ziemi Świętej, był organizatorem i uczestnikiem VI i VII wyprawy krzyżowej.
25 kwietnia 1974: w Portugalii grupa oficerów przeprowadziła zamach stanu, nazwany później rewolucją goździków. Przewrót zapoczątkował demokratyzację kraju.
28 kwietnia 1939: podczas przemówienia w Reichstagu dyktator Trzeciej Rzeszy Adolf Hitler wypowiedział polsko-niemiecką deklarację o nieagresji, oskarżając Polskę o zawarcie wrogich wobec Niemiec porozumień z Wielką Brytanią i Francją o wzajemnej pomocy wojskowej.
30 kwietnia 1789: uroczysta inauguracja prezydentury Jerzego Waszyngtona, pierwszego prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki.

1 lutego 1931: urodził się Borys Jelcyn, polityk rosyjski, prezydent Rosji (zm. 2007).
2 lutego 1014: zmarł Swen Widłobrody, król Danii, Norwegii i Anglii, mąż Świętosławy, córki Bolesława Chrobrego.
3 lutego 1919: Polska i Czechy podpisały układ o tymczasowej granicy na Śląsku Cieszyńskim.
5 lutego 1979: Ajatollah Chomeini proklamował powstanie pierwszego rządu islamskiego w Iranie.
6 lutego 1989: zainaugurowano obrady Okrągłego Stołu. Rezultatem rozmów, które trwały do 5 kwietnia, był upadek władzy komunistycznej i całkowita przemiana ustroju w Polsce.
7 lutego 1919: utworzono Najwyższą Izbę Kontroli Państwa (w 1921 roku przekształconą w Najwyższą Izbę Kontroli). Pierwszym prezesem był Józef Higersberger.
8 lutego 1834: urodził się Dmitrij Mendelejew, rosyjski chemik, który dokonał systematyzacji pierwiastków (zm. 1907).
9 lutego 1339: Kazimierz Wielki podpisał układ wyszehradzki, w którym m.in. za 20 tys. kop groszy praskich wykupił od Jana Luksemburskiego prawa do korony polskiej.
9 lutego 1969: największy samolot świata Boeing 747 odbył pierwszy komercyjny przelot.
10 lutego 1919: w Warszawie odbyło się inauguracyjne posiedzenie Sejmu Ustawodawczego – pierwszego demokratycznego parlamentu polskiego. Jego kadencja trwała do 27 listopada 1922 roku.
11 lutego 1919: Friedrich Ebert został wybrany na prezydenta Niemiec (Republiki Weimarskiej).
12 lutego 1809: urodził się Charles Darwin, angielski biolog, autor teorii ewolucji (zm. 1882).
13 lutego 1974: z ZSRR został wydalony Aleksander Sołżenicyn. We wrześniu 1973 roku KGB skonfiskowała rękopis Archipelagu Gułag. Dekret Prezydium Rady Najwyższej ZSRR pozbawił pisarza obywatelstwa na skutek masowych „spontanicznych” protestów ludu pracującego. Dekret został wykonany natychmiast – Sołżenicyna odtransportowano samolotem do Frankfurtu nad Menem.
14 lutego 44 p.n.e.: senat republiki rzymskiej ustanowił Gajusza Juliusza Cezara wieczystym dyktatorem (dictator in perpetuum), najwyższym kapłanem, imperatorem i ojcem ojczyzny.
14 lutego 1919: prezydent USA Woodrow Wilson przedstawił projekt Ligi Narodów – pierwszej ogólnoświatowej organizacji działającej na rzecz pokoju na świecie, poprzedniczki Organizacji Narodów Zjednoczonych.
15 lutego 1564: włoski filozof, fizyk i astronom Galileus, odwołał przed trybunałem inkwizycyjnym swe poglądy dotyczące heliocentryzmu.
15 lutego 1989: ostatnie oddziały armii radzieckiej opuściły Afganistan, kończąc tym samym interwencję rozpoczętą w 1978 roku.
16 lutego 1959: Fidel Castro został premierem Kuby.
17 lutego 1909: zmarł legendarny przywódca Apaczów Geronimo (właściwie Goyahkla lub Goyathlay – Ten, który Ziewa).
19 lutego 1594: w katedrze w Uppsali Zygmunt III Waza został koronowany na króla Szwecji, zdetronizowano go pięć lat później, co zapoczątkowało serię wojen polsko-szwedzkich.
21 lutego 1574: w katedrze wawelskiej arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski Jakub Uchański koronował Henryka Walezego na króla Polski. Był on pierwszym monarchą polskim wybranym w drodze wolnej elekcji.
23 lutego 1999: premier Jerzy Buzek ratyfikował układ dotyczący wejścia Polski do NATO.
24 lutego 1929: urodził się Zdzisław Beksiński, polski malarz i fotografik (zm 2005).
25 lutego 1634: kapitulacja armii rosyjskiej w bitwie pod Smoleńskiem. Przez ponad dziesięć miesięcy niemal dziesięciokrotnie liczniejsi Rosjanie oblegali miasto ufortyfikowane przez wojewodę smoleńskiego Aleksandra Gosiewskiego. Obrońcy wytrwali do nadejścia odsieczy pod wodzą króla Władysława IV i hetmana polnego litewskiego Krzysztofa Radziwiłła jesienią 1633 roku. Wojska rosyjskie same znalazły się w oblężeniu. Wymiernym rezultatem zwycięstwa był pokój polanowski potwierdzający nabytki Rzeczypospolitej uzyskane na mocy postanowień rozejmu w Dywilinie.
25 lutego 1969: aktu samospalenia w proteście przeciwko inwazji na Czechosłowację oraz proradzieckiej polityce władz dokonał osiemnastoletni uczeń, Jan Zajíc. Był jedną z 26 osób, które zdecydowały się na tak ofiarną formę sprzeciwu. Spośród nich zmarło siedem.
zmarło siedem.

1 listopada 1914: w bitwie pod Coronelem niemieckie okręty pod dowództwem admirała Maksymiliana von Spee rozbiła brytyjską eskadrę Indii Zachodnich. Było to jedno z niewielu morskich zwycięstw Niemców podczas pierwszej wojny światowej.
2 listopada 1932: ministrem spraw zagranicznych Polski został Józef Beck, funkcję tę piastował do września 1939 roku.
3 listopada 1942: Wojska brytyjskie pod wodzą gen. Bernarda Montgomery’ego odniosły zwycięstwo nad siłami niemiecko-włoski pod El Alamejn.
4 listopada 1956: interwencja Armii Czerwonej radziecka na Węgrzech – sowieckie czołgi wjechały “z bratnią pomocą” do Budapesztu, kładąc kres węgierskiej rewolucji.
5 listopada 1916: Akt 5 listopada − cesarze Niemiec i Austro-Węgier proklamowali utworzenie niepodległego Królestwa Polskiego, obejmującego ziemie odebrane Rosji.
6 listopada 1860: zwycięstwo Abrahama Lincolna w wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych. Niechętne mu stany południowe ogłosiły secesję, co było bezpośrednią przyczyną wojny domowej, która wybuchłą w 1861 roku.
7 listopada 1917: wystrzał armatni z krążownika “Aurora” dal sygnał do przewrotu bolszewickiego w Piotrogrodzie.
8 listopada 1923: pucz monachijski – gen. Erich Ludendorff i Adolf Hitler na czele członków NSDAP i bojówek SA próbowali przejąć władze w Bawarii. Manifestację rozpędziły wojsko i policja, Hitlera aresztowano, a NSDAP została zdelegalizowana.
9 listopada 1935: Kryształowa Noc (Kristallnacht) – w nocy z 9 na 10 listopada bojówki SA oraz SS rozpoczęły w całych Niemczech pogromy Żydów i niszczenie ich mienia. Zamordowano prawie 100 osób, zniszczono i splądrowano kilkaset synagog oraz kilka tysięcy sklepów i domów prywatnych.
10 listopada 1444: wojska sułtana Murada II pokonały pod Warną węgiersko-polską armię króla Władysława III Jagiellończyka (nadano mu potem przydomek Warneńczyk) ,który poległ.
11 listopada 1918: Rada Regencyjna przekazała naczelne dowództwo nad wojskiem Józefowi Piłsudskiemu, który powrócił z niemieckiego więzienia w Magdeburgu – dzień uważa się za symboliczną datę odzyskania przez Polskę niepodległości (od 1937 roku jest świętem państwowym). 12 listopada 1944: bombowce RAF zatopiły pancernik “Tirpitz”, dumę niemieckiej Kriegsmarine – do zniszczenia okrętu użyto 5,5-tonowych bomb Tallboy.
13 listopada 1924: Władysław Reymont otrzymał literacką nagrodę Nobla za powieść Chłopi.
14 listopada 1945: w Norymberdze przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym rozpoczął się proces przywódców Trzeciej Rzeszy, m.in. Hermanna Göringa, Rudolfa Hessa, Joachima von Ribbentropa i Wilhelma Keitla; większość oskarżonych uznano za winnych zbrodni przeciwko ludzkości i stracono.
15 listopada 1970: na Księżycu wylądował sowiecki bezzałogowy, sterowany z Ziemi pojazd księżycowy Łunochod.
16 listopada 1632: pod Lützen rozegrała się jedna z największych bitew wojny trzydziestoletniej – Szwedzi pod wodzą króla Gustawa III Adolfa (który poległ) pokonali wojska cesarskie.
17 listopada 1869: otwarcie Kanału Sueskiego, łączącego Morze Śródziemne z Zatoką Perską.
18 listopada 1965: został ogłoszony słynny list biskupów polskich do niemieckich, w którym padły słynne słowa: “przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. Komunistyczna propaganda wykorzystała ten pojednawczy gest do rozpętania antykościelnej nagonki.
19 listopada 1557: zmarła Bona Sforza, królowa Polski, żona Zygmunta Starego.
20 listopada 1943: rozkaz Komendanta Głównego AK gen. Tadeusza Komorowskiego do akcji “Burza” – ataków na wycofujące się wojska niemieckie tuż przed wkroczeniem Armii Czerwonej.
21 listopada 1920: tzw. krwawa niedziela w Dublinie – Irlandzka Armia Republikańska dokonała egzekucji 14 brytyjskich agentów, a w odwecie tego samego dnia Brytyjczycy z oddziałów Black and Tans otworzyli ogień do tłumu zgromadzonego na stadionie w Croke Park, zabijając 12 i raniąc 63 osoby .
22 listopada 1963: w Dallas z rąk zamachowca (zamachowców?) zginął prezydent Stanów Zjednoczonych John F. Kennedy.
23 listopada 1793: w Grodnie zakończył obrady ostatni sejm Rzeczypospolitej. Zatwierdzono na nim traktaty rozbiorowe i wieczysty sojusz z Rosją. Podczas obrad sterroryzowani przez wojska rosyjskie posłowie nie zabrali głosu (dlatego sejm grodzieński nazywany jest “niemym”), co poseł krakowski, targowiczanin Józef Ankwicz uznał za zgodę na drugi rozbiór Polski .
24 listopada 1859: Karol Darwin opublikował swoje fundamentalne dzieło dotyczące doboru naturalnego i ewolucji żywych organizmów.
25 listopada 1795: abdykacja króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
27 listopada 1895: szwedzki wynalazca, naukowiec i przemysłowiec Alfred Nobel sporządził testament, w którym ufundował nagrodę swojego imienia dla osób i instytucji zasłużonych w działalności na rzecz pokoju na świecie.
28 listopada 1943: w Teheranie rozpoczęła się konferencja przywódców państw koalicji antyhitlerowskiej. Wielka Trójka: udział Winston Churchill, Franklin Delano Roosvelt i Józef Stalin zadecydowała m.in. o otwarciu drugiego frontu w Normandii, ustaliła przebieg granicy polsko-sowieckiej (według tzw. linii Curzona) i podział Niemiec na strefy okupacyjne. Postanowienia teherańskie de facto pozostawiały Europę Wschodnią w strefie wpływów ZSRR.
29/30 listopada 1830: w Warszawie wybuchło powstanie listopadowe – grupa cywilnych spiskowców oraz słuchaczy warszawskiej Szkoły Podchorążych Piechoty pod wodzą por. Piotra Wysockiego zaatakowała Belweder, siedzibę wielkiego księcia Konstantego, oraz zdobyła Arsenał.
30 listopada 1808: pod Somosierrą polscy szwoleżerowie pod dowództwem Jana Hipolita Kozietulskiego przeprowadzili brawurową szarżę zakończoną zdobyciem hiszpańskich umocnień, co otworzyło wojskom napoleońskim drogę do Madrytu.

1 października 1946: Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze wydał wyroki śmierci na 12 wysokich rangą przedstawicieli Trzeciej Rzeszy.
2/3 października 1944: po 63 dniach heroicznej walki podpisano akt kapitulacji powstania warszawskiego.
3 października 1935: przywódca Włoch Benito Mussolini wydał rozkaz do ataku na Etiopię.
4 października 1957: Rosjanie umieścili na orbicie okołoziemskiej pierwszego sztucznego satelitę.
5 października 1983: Lech Wałęsa został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla.
6 października 1973: wojska egipskie i syryjskie zaatakowały Izrael − rozpoczęła się wojna Jom Kippur.
7 października 1788: inauguracja obrad Sejmu Wielkiego. Ustawy na nim przyjęte, z Konstytucją 3 maja na czele, były szczytowym osiągnięciem ruchu reformatorskiego w XVIII wieku.
7 i 9 października 1683: dwie bitwy pod Parkanami.
8 października 1910: zmarła Maria Konopnicka, pisarka i poetka.
9 października 1920: wkroczenie do Wilna “zbuntowanych” oddziałów generała Lucjana Żeligowskiego.
10 października 1794: zwycięstwo wojsk rosyjskich dowodzonych przez generała Iwana Fersena nad oddziałami powstańczymi Tadeusza Kościuszki pod Maciejowicami.
11 października 1919: uroczyste otwarcie Uniwersytetu Wileńskiego im. Stefana Batorego, który został zamknięty w ramach carskich represji w 1832 roku.
12 − 13 października 1943: 1. Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki wzięła udział w bitwie pod Lenino.
14 października 1809: w Schönbrunn podpisano francusko-austriacki traktat pokojowy. Na jego mocy Austria zrzekła się na rzecz Księstwa Warszawskiego ziem zagarniętych w trzecim rozbiorze Polski.
15 października 1917: egzekucja podejrzewanej o szpiegostwo na rzecz Niemiec Margarete Gertrude McLeod, znanej jako Mata Hari.
16 października 1925: zakończenie konferencji międzynarodowej w szwajcarskim Locarno, podczas której zagwarantowano nienaruszalność zachodniej granicy Niemiec.
17 października 1863: Romuald Traugutt został dyktatorem powstania styczniowego. Po kilku miesiącach w wyniku zdrady został aresztowany, a następnie stracony na stokach warszawskiej Cytadeli.
18 października 1931: zmarł Thomas Alva Edison, amerykański wynalazca.
16 − 19 października 1813: trzydniowa bitwa pod Lipskiem, zwana bitwą narodów. Batalia zakończyła się klęską wojsk napoleońskich, które straciły 55 tys. żołnierzy (w tym 9 tys. Polaków, z ks. Józefem Poniatowskim na czele).
20 października 1919: amerykański parlament zatwierdził ustawę prohibicyjną zakazującą przywozu i sprzedaży na terytorium USA napojów alkoholowych.
21 października 1805: pod Trafalgarem rozegrała się największa bitwa morska okresu wojen napoleońskich. Brytyjska flota pod dowództwem Horatio Nelsona pokonała połączoną flotę francusko-hiszpańską.
22 października 1914: z inicjatywy Józefa Piłsudskiego utworzono Polską Organizację Wojskową.
23 października 1942: początek bitwy pod El Alamejn, w wyniku której Brytyjczycy zmusili do odwrotu wojska niemieckie dowodzone przez Erwina Rommla.
24 października 1795: władcy Prus, Rosji i Austrii uzgodnili warunki trzeciego rozbioru Polski.
25 października 732: Karol Młot pokonał Arabów pod Poitiers, zatrzymując ich ekspansję w zachodniej Europie.
26 października 1931: rozpoczęcie tzw. procesu brzeskiego, podczas którego osądzono 11 przywódców opozycyjnego wobec sanacji Centrolewu.
27 października 1939: aresztowanie prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego przez władze niemieckie. Umieszczono go następnie w obozie koncentracyjnym, gdzie został zamordowany w 1943 roku.
28 października 1886: uroczyste odsłonięcie Statui Wolności w Nowym Jorku. Był to dar rządu francuskiego z okazji setnej rocznicy uchwalenia Deklaracji niepodległości.
29 października 1922: przywódca włoskich faszystów Benito Mussolini otrzymał misję utworzenia rządu w następstwie tzw. marszu na Rzym.
30 października 1944: dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o ochronie państwa. Na jego mocy tysiące członków podziemia niepodległościowego zostało skazanych na śmierć.
31 października 1517: początek reformacji - Marcin Luter ogłasza 95 tez pietnujących nadużycia w Kościele katolickim

1 sierpnia 10 p.n.e.:
W Lugdunum (obecnym Lyonie) urodził się cesarz rzymski Klaudiusz.
1 sierpnia 1944: Wybuchło powstanie warszawskie.
1 − 2 sierpnia 1798: Flota brytyjska pod dowództwem admirała Horatio Nelsona pokonała okręty francuską pod Abukirem.
2 sierpnia 1926: Uchwalono tzw. nowelę sierpniową, ustawę zmieniającą konstytucję marcową z 1921 roku. Rozszerzyła ona prerogatywy prezydenta RP, dając mu m.in. prawo rozwiązywania parlamentu i wydawania rozporządzeń z mocą ustawy.
2 sierpnia 338 p.n.e.: Bitwa pod Cheroneą – armia macedońska Filipa II rozgromiła wojska Aten i Teb. Zwycięski króla Macedonii narzucił zwierzchnictwo helleńskim poleis
(z wyjątkiem Sparty).
2 sierpnia 1945: Zakończenie konferencji Wielkiej Trójki w Poczdamie. Podjęła ona m.in. decyzje o odszkodowaniach wojennych, oddaniu Polsce ziem na wschód od Odry i Nysy Łużyckiej, demilitaryzacji, denazyfikacji, demokratyzacji i dekartelizacji Niemiec, ukaraniu zbrodniarzy hitlerowskich.
2 sierpnia 1990:
Iracki atak na Kuwejt − początek pierwszej wojny w Zatoce Perskiej.
4 sierpnia 1953: Urodził się Stanisław Pyjas, student UJ, działacz opozycji, najprawdopodobniej zamordowany przez komunistyczną SB
7 maja 1977 roku.
5 sierpnia 1772:
W Petersburgu przedstawiciele Austrii, Prus i Rosji podpisali traktaty o rozbiorze (pierwszym) Rzeczypospolitej.
6 sierpnia 1458:
Zmarł papież Kalikst III (właśc. Alfons Borgia). W 1456 roku unieważnił wyrok śmierci wydany na Joannę d’Arc za rzekomą herezję i orzekł jej niewinność.
6 sierpnia 1945:
O godz. 8.15 czasu miejscowego amerykański bombowiec B-29 zrzucił bombę atomową na Hiroszimę.
7 sierpnia 1743: Podpisano rosyjsko-szwedzki pokój w Abo (Turku): Rosja zagarnęła południową część Finlandii i utrwaliła swe wpływy w Szwecji.
8 sierpnia 1863: Oddział powstańczy Michała Kruka-Heidenreicha zaatakował pod Żyrzynem konwój rosyjski chroniony przez ok. 500 żołnierzy. Rosjanie wycofali się, tracąc 181 zabitych i 282 jeńców. Powstańcy zdobyli ok. 400 karabinów i 140 tys. rubli.
9 sierpnia 378:
Na północ od rzymskiego miasta Adrianopol (obecnie Edirne w europejskiej części Turcji) naprzeciw siebie stanęły armie wizygockiego wodza Fritigerna oraz cesarza wschodniorzymskiego Walensa. Zwyciężyli Wizygoci, a cesarz zginął na polu walki.
9 sierpnia 48 p.n.e.: Pod Farsalos w Tesalii wojska Juliusza Cezara zwyciężyły legiony Pompejusza. Zadecydowało to o wyniku wojny domowej w republice rzymskiej.
10 sierpnia 1913:
W Bukareszcie podpisano traktat pokojowy kończący drugą wojnę bałkańską: Rumunia przejęła południową Dobrudżę, Serbia – północną część bułgarskiej Macedonii, a Grecja – południową Macedonię.
11 sierpnia 1920:
Rady Obrony Państwa ustanowiła Krzyż Walecznych, odznaczenie wojskowe przyznawane za męstwo w boju.
12 sierpnia 1263:
W wyniku spisku książąt litewskich został zamordowany Mendog, wielki książę litewski, od 1253 roku król Litwy. Zjednoczył on księstwa plemienne i w 1251 roku przyjął chrzest, co było warunkiem zgody papieża Innocentego IV na koronację.
12 – 25 sierpnia 1920: Rozegrała się bitwa warszawska, decydująca batalia wojny polsko-sowieckiej 1919 – 1920 roku. Wojsko polskie zatrzymało na przedpolach Warszawy, a następnie dzięki udanej kontrofensywie znad Wieprza odrzuciło Armię Czerwoną na wschód. Przesądziło to o fiasku sowieckich planów przeniesienia rewolucji komunistycznej do Europy Zachodniej.
14 sierpnia 1688: Urodził się Fryderyk Wilhelm I Hohenzollern, od 1713 roku król Prus i twórca ich militarnej potęgi.
15 sierpnia 1038: Zmarł Stefan I Święty
z dynastii Arpadów, pierwszy król Węgier (od 1001 roku), kanonizowany w 1083 roku.
15 sierpnia 1973: Zmarł Marian Kukiel, generał dywizji, wybitny historyk wojskowości, polityk emigracyjny.
15 sierpnia 1948: Korea Południowa proklamowała niepodległość.
17 – 24 sierpnia 1919: Pierwsze powstanie śląskie.
17 sierpnia 1980: Międzyzakładowy Komitet Strajkowy w Gdańsku ogłosił listę 21 postulatów. Najważniejszym było żądanie utworzenia wolnych związków zawodowych, pozostałe dotyczyły przestrzegania konstytucyjnych praw i wolności, zniesienia przywilejów działaczy PZPR oraz poprawy warunków bytowych społeczeństwa.
17/18 sierpnia 1943: Lotnictwo alianckie dokonało pierwszego nalotu bombowego na niemiecki ośrodek rakietowy w Peenemünde, w którym testowano i produkowano latające bomby V-1 i rakiety V-2.
20 sierpnia 1153: Zmarł św. Bernard z Clairvaux, filozof i uczony opat klasztoru Cystersów w Clairvaux. Wspierał on ruch krucjatowy, opracował regułę zakonu templariuszy, zreformował życie klasztorne, wywarł duży wpływ na teologię katolicką. W roku 1174 został kanonizowany, a w 1830 ogłoszony doktorem Kościoła.
20 sierpnia 1943: Podczas ataku na strażnicę niemieckiego Grenzschutzu w Sieczychach koło Wyszkowa zginął por. Tadeusz Zawadzki, ps. Zośka, harcmistrz, żołnierz Szarych Szeregów, bohater książki Aleksandra Kamińskiego Kamienie na szaniec.
20/21 sierpnia1968: Wojska Układu Warszawskiego wkroczyły „z bratnią pomocą” do Czechosłowacji, aby zdławić reformy ekipy Aleksandra Dubceka.
20 sierpnia 1988: Zakończenie wojny iracko-irańskiej na zasadzie status quo ante. W ośmioletnich zmaganiach zginęło ponad milion ludzi. Wojna spowodowała wzmocnienie Iraku popieranego przez państwa zachodnie, ZSRR i kraje arabskie, które obawiały się rozprzestrzenienia się irańskiej rewolucji islamskiej.
22 sierpnia 1898: Urodził się Henryk Łowmiański, polski historyk, mediewista, autor m.in. monumentalnych Początków Polski.
23/24 sierpnia 1572: W Paryżu katolicy zorganizowali pogrom hugenotów, zwany nocą św. Bartłomieja.
23 sierpnia 1939: ZSRR i Trzecia Rzesza podpisały pakt o nieagresji wraz z tajnym protokołem o podziale stref wpływów w Europie Środkowo-Wschodniej (tzw. pakt Ribbentrop-Mołotow).
26 sierpnia 1278:
W bitwie z wojskami króla niemieckiego Rudolfa I Habsburga pod Suchymi Krutami (Dürnkrut) zginął król Czech Przemysł II Ottokar. Zwycięski Habsburg przejął po wymarłych Babenbergach Austrię, Styrię i Karyntię.
28 sierpnia 1963: Martin Luther King wygłosił sławne przemówienie do 250 tys. ludzi demonstrujących przeciwko segregacji rasowej, które rozpoczął słowami: I have a dream... (Mam marzenie).
30 sierpnia 1988: Zmarł Marian Małowist, polski historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

Kalendarium 07:

1 lipca 1968: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, ZSRR i 58 państw podpisało układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej.
1–3 lipca 1863: Bitwa pod Gettysburgiem, największa batalia wojny secesyjnej – stutysięczna armia Północy zmierzyła się z niemal 80 tys. Południowców. Po nierozstrzygniętej bitwie konfederacka armia gen. Lee musiała się wycofać.
2 lipca 1778: Zmarł Jean-Jacques Rousseau – wybitny przedstawiciel oświecenia, pisarz, filozof i pedagog szwajcarski, twórca koncepcji swobodnego wychowania; współautor Wielkiej encyklopedii francuskiej.
2 lipca 1928: W Wielkiej Brytanii kobiety, które ukończyły 21. rok życia, otrzymały czynne i bierne prawo wyborcze.
3 lipca 2003: Zmarł Sat-Okh (w języku shawnee Długie Pióro, właśc. Stanisław Supłatowicz), żołnierz AK, pisarz, artysta, autor powieści o Indianach.
3 lipca 1778: Wojska Fryderyka II przekraczają austriacką granicę, rozpoczynając wojnę o sukcesję bawarską, zwaną też wojną kartoflaną (Kartoffelkrieg). Przez rok wojska obu stron manewrowały, starając się uniknąć walnego starcia. Nazwa wojny wzięła się od kopców ziemniaków, dzięki którym bardzo słabo zaopatrzone armie nie wymarły z głodu.
4 lipca 1998: Zmarł Janusz Przymanowski oficer, pisarz, dziennikarz, poeta, tłumacz literatury rosyjskiej i polityk, autor Czterech pancernych i psa.
5–16 lipca 1943: Odbyła się bitwa na Łuku Kurskim, uważana za największą bitwę pancerną drugiej wojny światowej.
6 lipca 1923: Urodził się Wojciech Jaruzelski generał armii, działacz komunistyczny i poseł na Sejm PRL, I sekretarz KC PZPR (1981–1989), minister obrony narodowej 1968–1983, prezes Rady Ministrów PRL (1981–1985), przewodniczący Rady Państwa PRL (1985–1989), prezydent PRL (1989) i Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (1989–1990).
6 lipca 1253: Koronacja Mendoga na pierwszego króla Litwy.
9 lipca 1938: W krakowskim kościele dominikanów odnaleziono szczątki Leszka Czarnego, brata Władysława Łokietka.
10 lipca 48 p.n.e.: Podczas rzymskiej wojny domowej pod Dyrrachium spotkały się wojska Juliusza Cezara i Pompejusza. Choć Pompejusz pokonał przeciwnika, nie wykorzystał okazji, by całkowicie go pobić i zwyciężyć w wojnie.
14 lipca 1708: W bitwie pod Hołowczynem podczas Wielkiej Wojny Północnej starły się armie rosyjska i szwedzka, dwodzona przez króla Karol XII. Mimo przewagi liczebnej nieprzyjaciela Szwedzi odnieśli zwycięstwo, a batalia jest uznawana za jedno najwybitniejszych osiągnięć Karola XII.
15 lipca 1958: 5 tys. amerykańskich marines wylądowało w Bejrucie, by wesprzeć prozachodni rząd Libanu.
16 lipca 1228: Franciszek z Asyżu został ogłoszony świętym przez swego przyjaciela, papieża Grzegorza IX.
17 lipca 1918: Egzekucja ostatniego cara Rosji Mikołaja II i jego rodziny (żona, cztery córki i syn) w Jekaterynburgu. Zginęli wówczas także przyboczny lekarz oraz trzy osoby z dobrowolnej służby: kucharz, kamerdyner i pokojówka. Morderstwa dokonali bolszewicy na polecenie Lenina.
22 lipca 1603: Zmarł Łukasz Górnicki herbu Ogończyk, polski humanista, poeta, pisarz polityczny, tłumacz, sekretarz królewski i bibliotekarz Zygmunta Augusta, autor Dworzanina polskiego, za którego otrzymał tytuł szlachecki.
22 lipca 1973: Oficjalnie uruchomiono linię produkcyjną Fiata 126p.
22 lipca 1983: Rozwiązano Wojskową Radę Ocalenia Narodowego i zniesiono stan wojenny.
22 lipca 1298: Zwycięstwo Anglików nad Szkotami w bitwie pod Falkirk. O wyniku bitwy zdecydowało skuteczne wykorzystanie łuczników przez króla Anglii Edwarda I. Zmasowany ostrzał osłabił słynne szkockie schiltrony tak, że ciężkozbrojna jazda rycerska zdołała je rozbić.
25 lipca 1848: Zwycięstwo Austriaków dowodzonych przez feldmarszałka Johanna Radetzky’ego nad armią piemoncką w bitwie pod Custozzą.
25 lipca 1943: Aresztowanie Benito Mussoliniego.
26 lipca 1768: Początek oblężenia Krakowa przez wojska rosyjskie. W stolicy Małopolski broniło się ok. 2 tys. konfederatów barskich.
27 lipca 1953: W Panmundżonie podpisano rozejm kończący wojnę koreańską i ustanowiono strefę demarkacyjną dzielącą półwysep na dotychczasowej linii frontu.
28 lipca 1993: Polska podpisała konkordat z Watykanem.
28 lipca 1998: Zmarł Zbigniew Herbert – polski poeta, eseista, dramatopisarz. Rok 2008 Sejm RP ustanowił Rokiem Herberta.
29 lipca 1958: utworzono Narodową Agencję Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej NASA
30 lipca 1898:
Zmarł Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen, książę von Bismarck-Schönhausen kanclerz Rzeszy w latach 18711890, inicjator zjednoczenia Niemiec.

1 czerwca 1926: Ignacy Mościcki został wybrany przez Zgromadzenie Narodowe prezydentem Rzeczypospolitej.
1 – 2 czerwca 1652: Klęska wojsk koronnych w dwudniowej bitwie z Kozakami i Tatarami pod Batohem.
4 czerwca 1989: Wojsko chińskie dokonało masakry protestujących studentów na placu Tiananmen w Pekinie.
4 czerwca 1859: Wojska francuskie pokonały Austriaków w bitwie pod Magentą.
4 czerwca 1992: Noc teczek: po przekazaniu Sejmowi przez ministra spraw wewnętrznych Antoniego Macierewicza listy domniemanych agentów komunistycznej Służby Bezpieczeństwa wśród parlamentarzystów i wysokich urzędników państwowych upadł prawicowy rząd Jana Olszewskiego. Nowym premierem został Waldemar Pawlak z PSL.
5 czerwca 1883: Urodził się John Maynard Keynes, brytyjski ekonomista, twórca teorii interwencjonizmu państwowego.
6 czerwca 1799: Urodził się Aleksander Puszkin, rosyjski poeta.
7 czerwca 1863: Po ciężkich walkach inwazyjne wojska francuskie zajęły stolicę Meksyku.
8 czerwca 793: Pierwszy odnotowany w źródłach najazd Wikingów na Brytanię.
9 czerwca 1815: Podpisano akt końcowy kongresu wiedeńskiego.
12 czerwca 1935: Paragwaj i Boliwia podpisały rozejm kończący wojnę o Chaco.
13 czerwca 323 p.n.e.: W Babilonie zmarł Aleksander Macedoński, jeden z największych wodzów w historii, twórca imperium rozciągającego się od Grecji i Egiptu po Indie.
14 czerwca 1807: Armia francuska cesarza Napoleona I zwyciężyła Rosjan pod Frydlandem (dzisiejszy Prawdinsk w obwodzie kaliningradzkim).
14 czerwca 1987: Zmarł Stanisław Bareja, reżyser i scenarzysta, twórca komedii (m.in. „Misia”) i seriali telewizyjnych.
15 czerwca 1215: Angielski król Jan Bez Ziemi podpisał Wielką Kartę Swobód.
17 czerwca 1025: Zmarł Bolesław I Chrobry, pierwszy król Polski.
18 czerwca 1792: Wojska polskie pod wodzą księcia Józefa Poniatowskiego odparły korpus rosyjski pod Zieleńcami – z tej okazji król Stanisław August Poniatowski ustanowił Order Virtuti Militari
18 czerwca 1992: Uruchomiono Centertel, pierwszą w Polsce sieć telefonii komórkowej.
20 czerwca 451: Zwycięstwo Rzymian i Wizygotów nad Hunami i Ostrogotami w bitwie na Polach Katalaunijskich.
20 czerwca 1793: Urodził się Aleksander Fredro, polski komediopisarz, pamiętnikarz i poeta.
22 czerwca 1898: Urodził się Erich Maria Remarque, niemiecki pisarz (m.in „Na zachodzie bez zmian”).
23 czerwca 1764: Zakończył się sejm konwokacyjny w Warszawie, na którym pod nieobecność wielu posłów i senatorów przeprowadzono ograniczone reformy ustroju Rzeczypospolitej.
24 czerwca 217 p.n.e.: Wojska kartagińskie pod wodzą Hannibala pobiły nad Jeziorem Trazymeńskim armię republiki rzymskiej.
25 czerwca 1876: Bitwa nad Little Big Horn: Siuksowie dowodzeni przez Siedzącego Byka i Szalonego Konia wybili do nogi oddział kawalerii Stanów Zjednoczonych ppłk. George’a A. Custera.
25 czerwca 1903: Urodził się George Orwell (właśc. Eric Arthur Blair), angielski pisarz i publicysta, autor „Folwarku zwierzęcego” i „Roku 1984”.
27 czerwca 1660: Wojska polsko-litewskie pokonały armię rosyjską w bitwie pod Połonką.
28 czerwca 1569: Uchwalono unię lubelską.
28 czerwca 1389: Bitwa na Kosowym Polu: armia turecka sułtana Murada I zwyciężyła oddziały serbskie i bośniackie.
29 czerwca 983: Zbuntowani Słowianie połabscy zajęli gród Hawelberg – początek wielkiego powstania na Połabiu przeciwko władzy niemieckich margrabiów i Kościołowi.

1 maja 1958: Oficjalna prezentacja samochodu dostawczego Żuk, którego produkcję podjęła Fabryka Samochodów Ciężarowych w Lublinie.
2 maja 1912: Urodził się Axel Springer, niemiecki wydawca prasowy - stworzony przez niego koncern ma obecnie ponad 150 gazet i 30 magazynów w 30 krajach (w Polsce m.in. „Fakt”, „Dziennik”, „Przegląd Sportowy” i „Newsweek”)
2 maja 1915: Rozpoczęła się wielka ofensywa państw centralnych pod Gorlicami, która zmusiła Rosjan do wycofania się z Galicji i Królestwa Polskiego
3 maja 1469: Urodził się Niccolo Machiavelli, włoski pisarz, historyk i dyplomata, autor „Księcia”.
3 maja 1791: Sejm Czteroletni uchwalił Konstytucję 3 maja.
4 maja 1940: Niszczyciel ORP „Grom” został zatopiony w fiordzie Rombakken pod Narwikiem przez niemiecki bombowiec (zginęło 59 członków załogi).
5 maja 1992: Na rynku ukazała się gra komputerowa „Wolfenstein 3D”, która zapoczątkowała gatunek FPS (First Person Shooter)
6 maja 1945: Niemieccy obrońcy Wrocławia skapitulowali przed Armią Czerwoną.
7 maja 1954: Wietnamczycy zdobywają umocniony obóz wojsk francuskich pod Dien Bien Phu, biorąc ponad 10 tys. jeńców - po tej klęsce Francja utraciła posiadłości kolonialne w Indochinach.
8 maja 1984: ZSRR ogłosił bojkot igrzysk olimpijskich w Los Angeles.
9 kwietnia 1966: Telewizja Polska rozpoczęła emisję serialu „Czterej pancerni i pies”.
9 kwietnia 1999: Lotnictwo NATO omyłkowo zbombardowało ambasadę Chin w Belgradzie.
10 maja 1994: Nelson Mandela objął urząd prezydenta Republiki Południowej Afryki.
12 maja 1373: Ostrołęka otrzymała prawa miejskie od księcia mazowieckiego Siemowita III.
12 maja 1834: We Lwowie odbyła się prapremiera komedii „Zemsta” Aleksandra Fredry.
13 maja 1981: Na Placu Świętego Piotra w Rzymie Mehmet Ali Agca dokonał nieudanego zamachu na papieża Jana Pawła II.
16 maja 1561: Zmarł Jan Amor Tarnowski, hetman wielki koronny, wojewoda krakowski i ruski, wybitny wódz i teoretyk wojskowości.
17 maja 1918: Zmarł Bronisław Piłsudski, brat marszałka Józefa Piłsudskiego, rewolucjonista skazany na zesłanie za udział w zamachu na cara Aleksandra III, etnograf zajmujący się kulturą ludu Ajnów na Sachalinie i Hokkaido.
17 maja 1990: Światowa Organizacja Zdrowia usunęła homoseksualizm z listy chorób i zaburzeń.
18 maja 1792: Wojska rosyjskie wkraczają w granice Rzeczypospolitej - początek wojny w obronie Konstytucji 3 maja.
18 maja 1974: Indie przeprowadziły swoją pierwszą próbną eksplozję nuklearną.
19 maja 1531: Zmarł Jan Łaski, kanclerz wielki koronny, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski, autor tzw. Statutu Łaskiego - kodyfikacji prawa polskiego
19 maja 1946: Administracja polska zmieniła nazwę górnośląskiego miasta Hindenburg na Zabrze.
20 maja 1792: Otwarto i poświęcono Cmentarz Powązkowski w Warszawie.
21 maja 1841: Zmarł Julian Ursyn Niemcewicz, dramaturg, poeta, polityk, współautor Konstytucji 3 maja.
22 maja 1927: Urodził się Szymon Kobyliński, rysownik, karykaturzysta, popularyzator historii.
23 maja 1951: Po inwazji zbrojnej wojsk chińskich władze Tybetu uznały zwierzchnictwo Chińskiej Republiki Ludowej (co de facto oznaczało aneksję Tybetu do Chin).
25 maja 1889: Urodził się Igor Sikorski, rosyjski konstruktor samolotów i śmigłowców (w 1919 roku wyemigrował do USA).
26 maja 1896: Charles Dow, amerykański dziennikarz i wydawca, założyciel „The Wall Street Journal”, opublikował pierwszą edycję indeksu akcji spółek notowanych na nowojorskiej giełdzie - Dow Jones Industrial Average.
26 maja 1831: Powstańcy listopadowi pod wodzą gen. Jana Skrzyneckiego ponieśli klęskę w bitwie z Rosjanami pod Ostrołęką.
27 maja 1703: Car Piotr I Wielki założył Sankt Petersburg.
28 maja 585 p.n.e.: Zaćmienie Słońca, które na podstawie obliczeń astronomicznych przewidział Tales z Miletu.
29 maja 1953: Edmund Hillary wraz z Szerpą Tenzingiem Norgayem jako pierwsi w historii zdobyli najwyższy szczyt Ziemi Mount Everest.
31 maja 1223: Bitwa nad rzeką Kałką - Mongołowie pod wodzą Dżebego i Subedeja pobili wojska koalicji ruskich książąt i Połowców.

1 kwietnia 1750: Urodził się Hugo Kołłątaj, ksiądz, podkanclerzy koronny, współtwórca Konstytucji 3 maja.
1 kwietnia 1906: Urodził się Aleksander Jakowlew, radziecki generał i konstruktor samolotów Jak.
2 kwietnia 1982: Inwazja Argentyny na brytyjskie Falklandy.
2 kwietnia 1513: Hiszpański żeglarz i odkrywca Juan Ponce de Leon wylądował na Florydzie.
3 kwietnia 1634: Urodził się Stanisław Jan Jabłonowski, hetman wielki koronny i wojewoda ruski.
3 kwietnia 1859: Rozpoczął się proces o zniesławienie wytoczony przez irlandzkiego poetę Oskara Wilde’a, który przegrał sprawę i został skazany na dwa lata ciężkich robót za biseksualizm.
4 kwietnia 1794: Wojska powstańcze Tadeusza Kościuszki pokonały Rosjan w bitwie pod Racławicami.
5 kwietnia 1871: Urodził się Stanisław Grabski, profesor ekonomii, polityk.
5 kwietnia 1992: Bośniaccy Serbowie rozpoczęli oblężenie Sarajewa, stolicy Bośni i Hercegowiny, które trwało do października 1995 roku.
7 kwietnia 1994: W Rwandzie bojówki ludu Hutu rozpoczęły masakry ludności z plemienia Tutsi – w krwawej wojnie domowej stracił życie prawie milion mieszkańców kraju.
8 kwietnia 1895: Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych uznał, że podatek dochodowy jest niezgodny z konstytucją.
9 kwietnia 1241: Mongołowie pokonali wojska księcia Henryka Pobożnego pod Legnicą.
10 kwietnia 1831: Oddziały polskie gen. Ignacego Prądzyńskiego pokonały pod Iganiami korpus rosyjski gen. Rosena.
10 kwietnia 1905: Albert Einstein ogłosił pierwszą (szczególną) teorię względności.
12 kwietnia 1961: Radziecki kosmonauta Jurij Gagarin na pokładzie rakiety Wostok 1 odbył pierwszy załogowy lot kosmiczny.
13 kwietnia 1204: Łacińscy krzyżowcy zdobyli Konstantynopol.
14 kwietnia 1864: Wojska prusko-autriackie pokonały Duńczyków pod Dybbøl w Szlezwiku.
15 kwietnia 1809: Korpusu austriacki arcyksięcia Ferdynanda d'Este wkroczył w granice Księstwa Warszawskiego – początek wojny polsko-austriackiej.
19 kwietnia 1943: Niemcy przystąpili do likwidacji warszawskiego getta, w którym wybuchło żydowskie powstanie.
20 kwietnia 1998: Rozwiązała się niemiecka lewacka organizacja terrorystyczna Frakcja Czerwonej Armii.
21–30 kwietnia 1945: Bitwa pod Budziszynem: nacierające na Drezno jednostki Armii Czerwonej i 2. Armii WP poniosły ciężkie straty w wyniku niemieckiego kontruderzenia.
23 kwietnia 1014: Irlandzki władca Brian mac Cennétig (zwany także Brian Boru), stoczył zwycięską bitwę z Wikingami pod Clontarf, lecz padł na polu walki.
24 kwietnia 1915: W Stambule rozpoczęły się aresztowania i zabójstwa Ormian – początek fali masowych mordów na ludności ormiańskiej w imperium osmańskim.
25 kwietnia 1792: Claude Joseph Rouget de Lisle skomponował pieśń marszową dla Armii Renu, nazwaną później Marsylianką, która w 1795 roku stała się hymnem rewolucyjnej Francji.
27 kwietnia 1981: Firma Xerox jako pierwsza wprowadziła mysz komputerową jako integralny element systemu operacyjnego 8010 Star Information System.
28 kwietnia 1947: Norweski podróżnik Thor Heyerdahl wraz z pięcioosobową załogą wypłynął na pokładzie tratwy Kon-Tiki z Callao w Peru w kierunku Oceanii – po trwającym 101 dni rejsie udowodnił, że Polinezja mogła być zasiedlona przez ludzi z Ameryki Południowej.
30 kwietnia 711: Berberowie na służbie arabskiej pod wodzą Tarika ibn Zijada wylądowali w Gibraltarze – początek podboju Półwyspu Iberyjskiego przez Arabów.

1 marca 1872: W Stanach Zjednoczonych otwarto pierwszy na świecie park narodowy Yellowstone.
2 marca 1791: Bracia Chappe uruchomili we Francji pierwszą linię telegraficzną, działającą dzięki sygnałom optycznym.
2 marca 1982: Zmarł Philip K. Dick, amerykański pisarz science fiction, autor m.in. „Łowcy androidów”.
3 marca 1938: W Arabii Saudyjskiej odkryto złoża ropy naftowej.
4 marca 1678: Urodził się Antonio Vivaldi, wenecki ksiądz i kompozytor, znany m.in. dzięki kompozycji „Cztery pory roku”.
5 marca 1940: Biuro Polityczne KC WKP(b) na wniosek szefa NKWD Berii zdecydowało o zamordowaniu polskich jeńców wojennych znajdujących się w obozach w Katyniu, Ostaszkowie i Starobielsku.
6 marca 1454: Kazimierz Jagiellończyk wydał akt inkorporacji ziemi pruskich do Królestwa Polskiego.
7 marca 1876: Alexander Graham Bell zdobył patent na urządzenie nazwane przez niego telefonem.
9 marca 1945: Wielki nalot amerykańskich bombowców B-29 na Tokio – w ogromnym pożarze wywołanym przez bomby zapalające zginęło ponad 100 tys. ludzi.
9 marca 1959: W sprzedaży pojawiła się lalka Barbie.
10 marca 1814: Urodził się Taras Szewczenko.
10 marca 1831: Król Francji Ludwik Filip założył Legię Cudzoziemską.
11 marca 1985: Michaił Gorbaczow został sekretarzem generalnym KC KPZR.
12 marca 1940: Finlandia i ZSRR podpisały traktat pokojowy kończący wojnę zimową: na jego mocy Finowie utracili Karelię i port Wyborg.
13 marca 1881: Car Aleksander II zginął od bomby rzuconej przez Ignacego Hryniewieckiego, Polaka, członka organizacji Narodna Wola.
14 marca 1980: W Lesie Kabackim pod Warszawą rozbił się samolot pasażerski Ił-62; w katastrofie zginęli wszyscy członkowie załogi pasażerowie, a wśród nich piosenkarka Anna Jantar oraz grupa amerykańskich bokserów.
15 marca 44 p.n.e.: Juliusz Cezar został zasztyletowany na Forum Romanum przez grupę spiskowców z Markiem Juniuszem Brutusem na czele.
15 marca 1848: Wiosna Ludów na Węgrzech - masowe demonstracje w Peszcie i Budzie.
16 marca 597 p.n.e.: Babilończycy zdobyli Jerozolimę – początek „niewoli babilońskiej” ludu Izreala.
16 marca 1521: W swej podróży dookoła świata Ferdynand Magellan dotarł do Filipin, gdzie został 27 kwietnia został zabity przez tubylców.
17 marca 624: Mahomet odniósł zwycięstwo nad wojskami swoich przeciwników z Mekki w bitwie pod Badr.
17 marca 1969: Golda Meir została wybrana na premiera Izraela.
19 marca 1279: Mongołowie pokonali siły władców Chin w morskiej bitwie pod Yamen – w Chinach nastały rządy mongolskiej dynastii Yuan.
20 marca 1815: Po ucieczce z Elby Napoleon wkroczył do Paryża.
21 marca 1871: Otto von Bismarck został mianowany pierwszym kanclerzem zjednoczonych Niemiec
22 marca 1895: Pierwszy pokaz tzw. ruchomych obrazków, czyli filmu, przeprowadzony prywatnie przez braci Lumiere.
24 marca 1603: Zmarła królowa Anglii Elżbieta I
25 marca 1807: W imperium brytyjskim zniesiono handel niewolnikami.
27 marca 1854: Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Rosji – rozpoczęła się wojna krymska.
28 marca 845: Wikingowie złupili Paryż.
28 marca 1871: W Paryżu ukonstytuowała się rewolucyjna Komuna Paryska.
30 marca 1492: Ferdynand Aragoński i Izabella Kastylijska podpisali dekret nakazujący hiszpańskim żydom konwersję na katolicyzm bądź wygnanie.
31 marca 1854: Komandor Matthew Perry, który dotarł do wybrzeży Japonii na czele amerykańskiej eskadry okrętów wojennych, wymusił na Japończykach otwarcie ich portów dla handlu ze Stanami Zjednoczonymi.

1 stycznia 1951: Połączenie Bielska i Białej w jeden organizm miejski – Bielsko-Białą.
1 stycznia 1993: Czechosłowacja rozpadła się na dwa niepodległe państwa – Czechy i Słowację.
2 stycznia 1492: Wojska chrześcijańskie zajęły Granadę – ostatni muzułmański bastion Maurów na Półwyspie Iberyjskim.
2 stycznia 1939: Zmarł Roman Dmowski, polityk, twórca Narodowej Demokracji i polityczny rywal Piłsudskiego.
3 stycznia 1892: Urodził się John Ronald Reuel Tolkien, angielski pisarz, autor trylogii „Władca pierścieni”.
4 stycznia 1809: Urodził się Louis Braille, francuski pedagog, twórca systemu pisma dotykowego dla niewidomych.
5 stycznia 62: Wybuch Wezuwiusza sprowadził zagładę na miasto Pompeje.
5 stycznia 1762: Zmarła rosyjska caryca Elżbieta, dzięki czemu toczące walczące z Rosją Prusy ocaliły swój byt, gdyż następca Elżbiety Piotr III natychmiast zawarł z nimi pokój.
6 stycznia 1610: Galileusz odkrył cztery największe księżyce Jowisza: Io, Europę, Ganimedesa i Callisto.
6 stycznia 1979: Wojska wietnamskie wkroczyły do stolicy Kambodży Phnom Penh, obalając krwawe rządy Czerwonych Khmerów.
9 stycznia 1919: Powstańcy wielkopolscy dokonali nalotu na niemieckie lotnisko we Frankfurcie nad Odrą.
10 stycznia 49 p.n.e.: Juliusz Cezar przekroczył rzeczkę Rubikon w Italii – początek wojny domowej w Rzymie.
10 stycznia 1862: Zmarł Samuel Colt, amerykański wynalazca, twórca rewolweru bębenkowego.
12 stycznia 1578: Odbyła się premiera dramatu Jana Kochanowskiego „Odprawa posłów greckich”.
12 stycznia 1976: Zmarła Agatha Christie, angielska pisarka, autorka powieści detektywistycznych o Herkulesie Poirot i Jane Marple.
13 stycznia 1822: Proklamowano niepodległość Grecji.
15 stycznia 1887: Zmarł Julian Ordon, polski wojskowy, oficer powstania listopadowego, dowódca reduty na Woli, uśmiercony przez Adama Mickiewicza w poemacie „Reduta Ordona”.
15 stycznia 1797: Gazety odnotowały, że na głowach panów w Londynie pojawił się cylinder.
16 stycznia 1969: Jan Palach dokonał samospalenia w proteście przeciwko wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji.
17 stycznia 1991: W Iraku rozpoczęła się operacja „Pustynna Burza”, która doprowadziła do wyzwolenia Kuwejtu z rąk irackich agresorów.
18 stycznia 1871: W Sali Lustrzanej pałacu w Wersalu we Francji odbyła się koronacja króla Prus Wilhelma I Hohenzollerna na cesarza niemieckiego
21 stycznia 1924: Zmarł Włodzimierz Lenin, przywódca rosyjskich bolszewików, organizator przewrotu zwanego rewolucją październikową, twórca ZSRR; jego zabalsamowane ciało złożono w mauzoleum na Placu Czerwonym w Moskwie.
21 stycznia 1950: Zmarł George Orwell, brytyjski pisarz, autor sławnej powieści o życiu w realiach systemu totalitarnego ”Rok 1984”.
22 stycznia 1863: Wybuchło powstanie styczniowe.
25 stycznia 1688: Urodził się Janosik (wł. Juraj Jánoąík), zbój karpacki, bohater polskich i słowackich legend.
26 stycznia 1699: W Karłowicach zawarto pokój między państwami Świętej Ligi a Turcją; na jego mocy Rzeczpospolita odzyskała Podole.
27 stycznia 1915: Oddziały amerykańskiej piechoty morskiej zajęły Haiti.
27 stycznia 1834: Urodził się Dymitr Mendelejew, chemik rosyjski, odkrywca prawa okresowości pierwiastków chemicznych.
28 stycznia 1916: Paryż został pierwszy raz zbombardowany przez niemieckie sterowce –zeppeliny.
31 stycznia 1956: Zmarł Alan Alexander Milne, angielski pisarz, autor „Kubusia Puchatka”.

1 stycznia 1949: powołano do życia Państwowe Gospodarstwa Rolne, formę kolektywnej organizacji rolnictwa.
2 stycznia 1959: ZSRR wystrzelił bezzałogowy statek kosmiczny Łuna 1, którego celem było umieszczenie sondy na powierzchni Księżyca – misja zakończyła się niepowodzeniem.
3 stycznia 1795: władcy Rosji, Austrii i Prus podpisali trzeci, ostatni traktat rozbiorowy Rzeczypospolitej − państwo polskie zniknęło z mapy Europy.
4 stycznia 1980: amerykański prezydent Jimmy Carter ogłosił bojkot XXII Letnich Igrzysk Olimpijskich w Moskwie w odpowiedzi na radziecką interwencję w Afganistanie. Cztery lata później większość państw bloku socjalistycznego w rewanżu zbojkotowała igrzyska w Los Angeles.
5 stycznia 1818: zmarł w Warszawie Marcello Bacciarelli, nadworny malarz polskich królów Augusta III Wettyna i Stanisława Augusta Poniatowskiego.
6 stycznia 1412: w małej wiosce Domrémy w Lotaryngii urodziła się Joanna d’Arc, późniejsza francuska bohaterka narodowa i święta Kościoła katolickiego.
8 stycznia 1918: w corocznym orędziu wygłoszonym w Kongresie prezydent USA Thomas Woodrow Wilson przedstawił czternastopunktowy plan pokojowy – punkt 13. mówił o utworzenia niepodległego państwa polskiego z dostępem do morza.
9 stycznia 1797: gen. Jan Henryk Dąbrowski zawarł umowę z rządem Republiki Lombardzkiej dotyczącą formowaniu Legionów Polskich.
10 stycznia 1863: w Londynie uruchomiono pierwszą na świecie linię metra.
12 stycznia 1578: w podwarszawskim Jazdowie odbyła się premiera „Odprawy posłów greckich Jana Kochanowskiego” – sztuka była prezentem ślubnym dla kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego.
13 stycznia 1932: zakończył się tzw. proces brzeski, w którym sądzono 11 posłów opozycji oskarżanych o przygotowywanie zamachu stanu (dziesięciu z oskarżonych skazano na kary więzienia i grzywny, jedenastego uniewinniono). Był to akt brutalnej walki sanacji z opozycją.
15 stycznia 1869: w Krakowie urodził się Stanisław Wyspiański, wybitny malarz, dramatopisarz i architekt, m.in. autor dramatu „Wesele” i witraży w kościele Franciszkanów w Krakowie.
16 stycznia 1968: za rzekomą antyradzieckość władze PRL zawiesiły przedstawienie „Dziadów” Adama Mickiewicza wyreżyserowane przez Kazimierza Dejmka w warszawskim Teatrze Narodowym – stało się to bezpośrednią przyczyną tzw. wydarzeń marcowych.
18 stycznia 1871: po zwycięstwie w wojnie prusko-francuskiej król Prus Wilhelm I Hohenzollern ogłosił się w Sali Lustrzanej w Wersalu cesarzem Drugiej Rzeszy Niemieckiej. Było to zwieńczenie realizowanego przez kanclerza Prus Ottona von Bismarcka procesu zjednoczenia Niemiec.
19 stycznia 1969: w wyniku ciężkich poparzeń zmarł Jan Palach, student, który trzy dni wcześniej podpalił się na pl. Wacława w Pradze, protestując przeciwko interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji.
20 stycznia 1961: John F. Kennedy został zaprzysiężony jako 35. prezydent Stanów Zjednoczonych.
21 stycznia 1924: zmarł założyciel partii bolszewickiej i pierwszy przywódca państwa radzieckiego Władimir Iljicz Lenin (właśc. Uljanow).
22 stycznia 1863: Tymczasowy Rząd Narodowy wydał w Warszawie manifest powstańczy − rozpoczęło się powstanie styczniowe.
23 stycznia 1793: król pruski Fryderyk Wilhelm II i caryca Rosji Katarzyna II zawarli traktat o drugim rozbiorze Rzeczypospolitej.
24 stycznia 1588: Hetman wielki koronny Jan Zamoyski na czele wojsk koronnych pokonał pod Byczyną na Opolszczyźnie oddziały arcyksięcia Maksymiliana III Habsburga, pretendenta do polskiego tronu, rozstrzygając na korzyść Zygmunta III Wazy spór powstały w wyniku podwójnej elekcji.
25 stycznia 1949: w Moskwie powołano Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej, która była narzędziem uzależnienia ekonomicznego krajów socjalistycznych od ZSRR.
26 stycznia 1924: na cześć zmarłego przed kilkoma dniami Lenina zmieniono nazwę Piotrogrodu (Petersburga) na Leningrad. Dawną nazwę przywrócono w 1991 roku, po upadku ZSRR
27 stycznia 1945: żołnierze Armii Czerwonej wyzwolili niemiecki obóz koncentracyjny w Auschwitz-Birkenau.
28 stycznia 1986: w 73 sekundzie lotu wskutek eksplozji paliwa rozpadł się amerykański wahadłowiec kosmiczny „Challenger” – zginęła siedmioosobowa załoga.
29 stycznia 1929: decyzją Stalina Lew Trocki, jego konkurent do władzy, został deportowany z ZSRR. Osiadły w Meksyku Trocki zginął w 1940 roku w zamachu zorganizowanym przez tajne służby ZSRR.
30 stycznia 1018: książę Bolesław Chrobry i cesarz Henryk II zawarli w Budziszynie pokój kończący wojny polsko-niemieckie o Czechy i Łużyce.
31 stycznia 1943: feldmarszałek Friedrich von Paulus podpisał kapitulację oddziałów niemieckiej 6. Armii otoczonych przez Armie Czerwoną pod Stalingradem.

1 grudnia 1415: Urodził się Jan Długosz, polski kronikarz, kanonik krakowski.
1 grudnia 1822: Pedro I, syn króla Portugalii Joao VI, ogłosił się cesarzem Brazylii, zrywając zależność kolonialną od metropolii.
2 grudnia 1805: Napoleon odniósł wielkie zwycięstwo w bitwie z Rosjanami i Austriakami pod Austerlitz.
3 - 16 grudnia 1971: Wojna indyjsko-pakistańska: w wyniku przegranej Pakistan utracił kontrolę nad Bangladeszem.
5 grudnia 1867: Urodził się Józef Piłsudski, działacz PPS, twórca Legionów Polskich, marszałek Polski, Naczelnik Państwa w latach 1918 - 1922, premier w latach 1926 - 1928 i 1930.
5 grudnia 1992: Powstała pierwsza ogólnopolska telewizja prywatna Polsat.
6 grudnia 1921: Wielka Brytania podpisała z Irlandią traktat, który doprowadził do utworzenia Wolnego Państwa Irlandzkiego o statusie brytyjskiego dominium.
8 grudnia 65 p.n.e.: Urodził się Horacy, poeta rzymski.
8 grudnia 1991: Przywódcy Rosji - Borys Jelcyn, Białorusi - Stanisław Szuszkiewicz i Ukrainy - Leonid Krawczuk podpisali akt rozwiązujący ZSRR i powołujący Wspólnotę Niepodległych Państw.
9 grudnia 1592: Urodził się Krzysztof Arciszewski, generał artylerii w armii Holandii, Brazylii i Rzeczypospolitej oraz admirał floty brazylijskiej.
10 grudnia 1983: Lech Wałęsa otrzymał pokojową Nagrodę Nobla. Nagrodę odebrała żona, gdyż Wałęsa obawiał się, że władze PRL uniemożliwią mu powrót do kraju.
11 grudnia 1994: Wojska rosyjskie wkroczyły do Czeczenii.
12 grudnia1586: Zmarł Stefan Batory, król Polski.
13 grudnia 1981: Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego z gen. Wojciechem Jaruzelskim na czele wprowadziła stan wojenny, aby zdławić ruch „Solidarności”.
14 grudnia 1658: Polska kawaleria pod wodzą Stefana Czarnieckiego, posiłkująca wojska duńskie przeciwko Szwedom, przeprawiła się przez cieśninę między Jutlandią a wyspą Alsen. Wydarzenie to Józef Wybicki uwiecznił w polskim hymnie narodowym.
15 grudnia 1256: Mongolski chan Hulagu zdobywa twierdzę Asasynów w Alamut w dzisiejszym Iranie.
16 grudnia 1922: Eligiusz Niewiadomski zastrzelił Prezydenta RP Gabriela Narutowicza.
18 grudnia 218 p.n.e.: Wojska Hannibala zwyciężyły legiony rzymskie w bitwie nad Trebią.
20 grudnia 1989: Inwazja wojsk USA na Panamę w celu obalenia dyktatora Manuela Noriegi.
22 grudnia 1906: Rozpoczął się tzw. lokaut łódzki, podczas którego bez pracy pozostawało 30 tys. ludzi.
23 grudnia 1595: Duchowieństwo prawosławne Rzeczypospolitej na synodzie w Brześciu zawarło unię z Kościołem katolickim, zwaną unią brzeską.
25 grudnia 800: Koronacja Karola Wielkiego na cesarza
25 grudnia 1989: Podczas rewolucji w Rumunii rozstrzelano komunistycznego dyktatora Nicolae Ceauşescu i jego żonę Elenę.
26 grudnia 1530: Zmarł Babur, władca Imperium Mogołów w Indiach.
26 grudnia 1979: Radzieckie oddziały specjalne opanowały pałac prezydencki w Kabulu.
27 grudnia 1595: Urodził się Bohdan Chmielnicki, hetman kozacki, przywódca powstania kozackiego przeciwko Rzeczypospolitej.
28 grudnia 1778: Urodził się Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki, minister skarbu Królestwa Polskiego w latach 1821-30.
29 grudnia 1577: Jan Zamoyski ożenił się z Krystyną Radziwiłłówną oraz złożył zamówienie na napisanie dla niego "Odprawy Posłów Greckich"
30 grudnia 1922: Delegaci Sowieckich republik - Rosyjskiej, Transkaukaskiej, Białoruskiej i Ukraińskiej - podpisali dokument powołujący do życia Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
31 grudnia 1982: Zawieszono stan wojenny w Polsce (zniesiono go dopiero 22 lipca 1983).

1 listopada 1918: W Krakowie oddziały wojskowe podległe Polskiej Komisji Likwidacyjnej Galicji i Śląska Cieszyńskiego przejęły austriacki pociąg pancerny. Powstały z niego polskie pociągi pancerne „Śmiały” i „Piłsudczyk”.
3 listopada 1957: ZSRR wystrzelił sztucznego satelitę „Sputnik 2” z psem Łajką na pokładzie.
4 listopada 1794: Wojska rosyjskie pod dowództwem gen. Suworowa i Fersena wzięły szturmem na warszawską Pragę i dokonały masakry ludności.
5 listopada 1977: Zmarł Aleksiej Stachanow, radziecki górnik, który w 1935 roku zapoczątkował ruch współzawodnictwa pracy - tzw. stachanowców.
6 listopada 1632: Król szwedzki Gustaw II Adolf zginął w bitwie z wojskami habsburskimi pod Lützen.
8 listopada 1519: Hiszpański konkwistador Hernán Cortés zdobył stolicę państwa Azteków Tenochtitlan od tego czasu zwaną Meksykiem.
9 listopada 1989: Władze NRD otworzyły przejścia w Murze Berlińskim, a Niemcy zaczęli spontanicznie burzyć ten symbol Żelaznej Kurtyny.
10 listopada 1003: W klasztorze benedyktyńskim w Międzyrzeczu zamordowano Pięciu Braci Męczenników.
11 listopada 1918: W Compiégne pod Paryżem zawarto rozejm na froncie zachodnim - koniec pierwszej wojny światowej
11 listopada 1918: Rada Regencyjna przekazała władzę nad wojskiem Józefowi Piłsudskiemu - symboliczna data odzyskania niepodległości przez Polskę.
12 listopada 1035: Zmarł Kanut Wielki, król Anglii, Norwegii i Danii.
14 listopada 1990: Podpisano traktat polsko-niemiecki potwierdzający granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej.
15 listopada 1971: Firma Intel wypuściła pierwszy na świecie mikroprocesor Intel 4004
16 listopada 1846: Austria anektowała Rzeczpospolitą Krakowską.
16 listopada 1988: Benazir Bhutto staje na czele rządu Pakistanu - pierwsza kobieta premier w świecie islamskim.
18 listopada 1655: Wojska szwedzkie rozpoczęły oblężenie klasztoru paulinów na Jasnej Górze.
19 listopada 1816: Car Rosji i król Polski Aleksander I założył Królewski Uniwersytet Warszawski.
21 listopada 1783: Jean Pilatre i markiz Francois d'Arlandes odbyli nad Paryżem pierwszy lot balonem bez uwięzi.
22 listopada 1864: W Warszawie ukończono budowę Mostu Aleksandrowskiego (zwanego później Mostem Kierbedzia).
23 listopada 912: Urodził się Otton I Wielki, król niemiecki i cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego.
24 listopada 1859: Karol Darwin, angielski biolog, twórca teorii ewolucji opublikował swe najsławniejsze dzieło „O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego”.
25 listopada 1990: Pierwsze w historii powszechne wybory prezydenckie w Polsce: do drugiej tury przeszli Lech Wałęsa i Stanisław Tymiński.
27 listopada 521 p.n.e.: Zmarł Nabuchodonozor IV, król Babilonu.
27 listopada 1095: Papież Urban II na synodzie w Clermont wezwał do udziału w krucjacie mającej oswobodzić Ziemię Świętą z rąk muzułmanów.
29 listopada 1830: Młodzi słuchacze warszawskiej Szkoły Podchorążych Piechoty pod wodzą por. Piotra Wysockiego oraz cywilni spiskowcy rozpoczęli Powstanie Listopadowe.
29 listopada 1975: Bill Gates i Paul Allen założyli firmę Microsoft.
30 listopada 1667: Urodził się Jonathan Swift, angielski pisarz, autor „Podróży Guliwera”
30 listopada 1808: Polscy szwoleżerowie pod wodzą Jana Hipolita Kozietulskiego śmiałą szarżą zdobywają na hiszpańskie pozycje na przełączy Somosierra.

1 października 331 p.n.e.: Aleksander Wielki zwyciężył Persów w bitwie pod Gaugamelą.
1 października 1869: W Austrii pojawiły się pierwsze pocztówki.
2 października 1939: Skapitulował Rejon Umocniony Hel, ostatni polski punkt oporu na Wybrzeżu.
3 października 1993: W Mogadiszu w Somalii bojownicy przywódcy klanowego Mohameda Farraha Aidida starli się z oddziałami amerykańskimi – wydarzenia te stały się kanwą popularnego filmu „Helikopter w ogNiu”.
4 października 1883: Na trasę pierwszy raz wyjechał pociąg Orient Express.
5 października 1868: Sejm Krajowy Galicji objął ochroną świstaki i kozice tatrzańskie – była to jedna z pierwszych na świecie ustaw o ochronie gatunkowej zwierząt.
6 października 1914: Urodził się Thor Heyerdahl, norweski odkrywca i podróżnik.
7 paździenika 1571: Flota Ligi Świętej pokonała okręty tureckie pod Lepanto – ostatnia wielka bitwa morska z udziałem galer.
9 października 1936: Urodziła się Agnieszka Osiecka, poetka i autorka piosenek.
10 października 1794: Klęska wojsk powstańczych w bitwie pod Maciejowicami.
11 października 1944: Republika Tannu Tuva została anektowana przez ZSRR.
13 października 539 p.n.e.: Kapitulacja Babilonu wobec króla perskiego Cyrusa II.
13 października 1884: Ustanowiono południk zerowy w Greenwich.
14 października 1806: Napoleon Bonaparte oraz jego marszałek Ludwik Davout odnieśli zwycięstwa nad wojskami pruskimi w bitwach pod Jeną i Auerstedt.
14 października 1947: Chuck Yeager w samolocie Bell X-1 przekroczył barierę dźwięku.
15 października 1817: Zmarł Tadeusz Kościuszko, naczelnik insurekcji z 1794 roku.
16–19 października 1813: Bitwa Narodów pod Lipskiem zakończona klęską armii Napoleona I; ostatniego dnia bitwy zginął ks. Józef Poniatowski.
16 października 1934: W Chinach rozpoczął się tzw. Długi Marsz – ucieczka bojówek komunistycznych przed wojskami Kuomintangu, w trakcie której komuniści pokonali ponad 12 tys. km.
17 października 1967: Zmarł Pu Yi, ostatni cesarz Chin.
17 października 1997: Weszła w życie obowiązująca Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.
19 października 1466: W Toruniu został zawarty drugi pokój toruński z zakonem krzyżackim, na mocy którego Pomorze Gdańskie wraz z Warmią przeszły pod polskie panowanie.
21 października 1600: Bitwa pod Sekigahara, w rezultacie której szogunat w Japonii przeszedł w ręce klanu Tokugawa – jego przedstawiciele byli szogunami aż do likwidacji tego urzędu w drugiej połowie XIX wieku
23 października 1956: Na Węgrzech wybuchło powstanie przeciw rządowi komunistycznemu.
28 października 312: Konstantyn I Wielki pokonał wojska Maksencjusza w bitwie przy Moście Mulwijskim.
29 października 1924: Urodził się Zbigniew Herbert, polski poeta.
29 października 1956: Izrael z inspiracji Wielkiej Brytanii i Francji uderzył na Egipt – początek wojny sueskiej.
30 października 1938: Radio nowojorskie nadało słuchowisko Wojna światów w reżyserii Orsona Wellesa, wywołując panikę wśród słuchaczy.
30 października 1938: Otwarto do użytku pierwszy most nad cieśniną Bosfor.
31 października 1892: Arthur Conan Doyle opublikował Przygody Sherlocka Holmesa.

1 września 5509 p.n.e.: Data początkowa późnobizantyjskiego kalendarza.
1 września 1870: Prusacy i ich niemieccy sprzymierzeńcy biją Francuzów pod Sedanem. Następnego dnia cesarz francuski Napoleon III oddaje się do pruskiej niewoli wraz z całą armią.
1 września 1939: Najazd hitlerowskich Niemiec na Polskę.
2 września 1898: Bitwa pod Omdurmanem – Brytyjczycy i Egipcjanie gromią muzułmańskich powstańców z Sudanu.
3 września 301: Tradycyjna data założenia miasta San Marino.
5 września 1698: Piotr I Wielki, car Rosji, wprowadził podatek od posiadania brody.
5 września 1997: Zmarła Matka Teresa z Kalkuty (wł. Agnesa Gongea Boiagi), siostra zakonna prowadząca działalność opiekuńczą i charytatywną w Indiach, założycielka zgromadzenia Misjonarek Miłości, beatyfikowana w 2003 roku.
6 września 1998: Zmarł Akira Kurosawa, japoński reżyser i scenarzysta.
7 września 451: Rzymianie i Wizygoci zwyciężają Hunów w bitwie na Polach Katalaunijskich.
7 września 1808: Zmarł William Lindley, brytyjski inżynier, projektant wodociągów warszawskich.
8 września 1380: W bitwie na Kulikowym Polu wojska Dymitra Dońskiego odniosły zwycięstwo nad Tatarami.
8 września 1968: Ryszard Siwiec dokonał samospalenia na Stadionie Dziesięciolecia w proteście przeciw agresji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację.
10 września 1898: Zmarła Elżbieta Bawarska zwana Sissi, żona Franciszka Józefa I, cesarzowa Austrii i królowa Węgier.
11 września 1932: W katastrofie lotniczej pod Cierlickiem Górnym niedaleko Cieszyna zginęli pilot Franciszek Żwirko i inżynier Stanisław Wigura, popularni zwycięzcy międzynarodowych zawodów lotniczych Challenge w 1932 roku.
12 września 490 p.n.e.: Przypuszczalna data zwycięstwa Greków nad Persami pod Maratonem.
14 września 1321: Zmarł Dante Alighieri, poeta włoski.
15 września 1254: Urodził się Marco Polo, genueński kupiec i podróżnik.
15 września 1928: Alexander Fleming zauważył przypadkiem, że pleśń rosnąca w jego laboratorium zabija bakterie, co doprowadziło do wynalezienia penicyliny.
17 września 1374: Król Ludwik Węgierski wydał przywilej koszycki dla polskiej szlachty.
17 września 1939: Agresja ZSRR na Polskę.
17 września 1993: Ostatni żołnierze armii rosyjskiej opuścili terytorium Polski.
18 września 1939: Samobójstwo popełnił Stanisław Ignacy Witkiewicz – Witkacy, polski pisarz, dramaturg i malarz.
19 września 1356: Wojna stuletnia: Anglicy zwyciężają Francuzów w bitwie pod Poitiers.
20 września 1746: Urodził się Maurycy Beniowski, polski podróżnik, żołnierz, awanturnik, autor głośnych pamiętników.
21 września 1937: John Ronald Reuel Tolkien wydał „Hobbita”.
22 września 1241: Zmarł Snorri Sturluson, islandzki polityk i poeta, dzięki któremu wiele skandynawskich sag uzyskało formę pisaną.
22 września 1980: Rozpoczęła się wojna iracko-irańska.
24 września 1621: Zmarł Jan Karol Chodkiewicz, hetman wielki litewski, wojewoda wileński.
24 września 1923: W Berlinie wyświetlono pierwszy film dźwiękowy.
25 września 1970: Zmarł Erich Maria Remarque, niemiecki pisarz, m.in. autor powieści „Na zachodzie bez zmian”.
26 września 1687: Partenon został częściowo zniszczony w wyniku eksplozji amunicji podczas oblężenia Aten przez Wenecjan.
27 września 1331: Władysław Łokietek zwycięża Krzyżaków pod Płowcami.
28 września 1939: Warszawa kapituluje przed Niemcami.
29 września 1938:Wielka Brytania, Francja, Niemcy i Włochy podpisują układ w Monachium, oddając Hitlerowi czeskie Sudety.
30 września 420: Zmarł św. Jeremiasz, autor łacińskiej wersji Biblii – Wulgaty, tłumaczonej z hebrajskiego.
30 września 1288: Zmarł Leszek Czarny, książę łęczycki, sieradzki, sandomierski i krakowski.

1 czerwca 1915: Urodził się Jan Twardowski, ksiądz i poeta.
2 czerwca 455: Wandalowie zdobyli Rzym, a następnie plądrowali go przez 14 dni.
4 czerwca 1989: Przeprowadzono pierwsze po drugiej wojnie światowej częściowo wolne wybory do Sejmu i całkowicie wolne do Senatu; miażdżące zwycięstwo odniósł obóz „Solidarności”
5 czerwca 1938: W pierwszym występie na piłkarskich Mistrzostwach Świata Polska przegrała po dogrywce z Brazylią 5:6 (cztery gole zdobył Ernest Wilimowski).
7 czerwca 1863: Po ciężkich walkach inwazyjne wojska francuskie zajęły stolicę Meksyku.
7 czerwca 1948: Prezydent Czechosłowacji Edvard Beneą podał się do dymisji, nie godząc się na podpisanie konstytucji ustanawiającej ustrój komunistyczny.
8 czerwca 793: Pierwszy odnotowany przez źródła najazd Wikingów na Brytanię.
10 czerwca 1190: Cesarz rzymski Fryderyk Barbarossa, prowadzący krzyzowców na Jerozolimę, utonął podczas kąpieli w rzece Salef.
11 czerwca 1184 p.n.e.: Wedle wyliczeń Eratostenesa, bibliotekarza z Biblioteki Aleksandryjskiej, tego dnia Achajowie zdobyli Troję.
13 czerwca 1876: Zmarł Michał Bakunin, rosyjski rewolucjonista, ojciec anarchizmu.
14 czerwca 1845: Otwarto Kolej Warszawsko-Wiedeńską, pierwszą linię kolejową w Królestwie Kongresowym.
16 czerwca 1723: Urodził się Adam Smith, szkocki ekonomista.
17 czerwca 1934: Prezydent Ignacy Mościcki wydał rozporządzenie o utworzeniu obozu odosobnienia w Berezie Kartuskiej.
18 czerwca 1815: Klęska cesarza Francuzów Napoleona Bonapartego w bitwie z Brytyjczykami i Prusakami pod Waterloo.
18 czerwca 1992: Uruchomiono Centertel, pierwszą w Polsce sieć telefonii komórkowej.
20 czerwca 451: Bitwa na Polach Katalaunijskich: wielkie zwycięstwo Rzymian i Wizygotów nad Hunami i Ostrogotami.
20 czerwca 1793: Urodził się Aleksander Fredro, polski komediopisarz, pamiętnikarz i poeta.
21 czerwca 1305: Zmarł Wacław II Czeski, król Czech i Polski.
22 czerwca 168 p.n.e.: Bitwa pod Pydną: rzymskie legiony pokonały macedońską falangę
23 czerwca 1757: W bitwie pod Plassey wojska brytyjskie rozbiły armię hinduską Nawaba Bengalu.
24 czerwca 972: Mieszko I zwyciężył wojska margrabiego Hodona w bitwie pod Cedynią.
24 czerwca 1866: Wybuchło powstanie zabajkalskie – zryw polskich powstańców styczniowych zesłanych na Syberię.
25 czerwca – 9 lipca 1944: Bitwa na linii Tali–Ihantala na przesmyku Karelskim, w której Finlandia obroniła się przed ofensywą Armii Czerwonej.
27 czerwca 1905: Buntu załogi na rosyjskim pancerniku „Potiomkin” cumujacym w Odessie – zdarzenie to uwiecznił Siergiej Eisenstein w jednym z najsławniejszych filmów niemych.
28 czerwca 1794: Lud Warszawy powiesił targowiczan na szubienicach przy ratuszu.
28 czerwca 1914: Zamach w Sarajewie: austriacki następca tronu arcyksiążę Franciszek Ferdynand Habsburg oraz jego małżonka Zofia zginęli zastrzeleni przez serbskiego nacjonalistę Gawriła Principa, co stało się bezpośrednia przyczyną wybuchu pierwszej wojny światowej.
29 czerwca 1930: Urodził się Sławomir Mrożek, polski pisarz, dramaturg i rysownik.
30 czerwca 1946: Tzw. referendum ludowe w Polsce sfałszowane przez władze komunistyczne.

1 maja 1753: Publikacja "Species Plantaru" Karola Linneusza – dzieło to stało się podstawą nowoczesnej systematyki roślin.
2 maja 1729: Urodziła się niemiecka księżniczka Zofia Fryderyka Augusta Anhalt-Zerbst, przyszła caryca rosyjska Katarzyna II.
2 maja 1808: W Madrycie wybucha powstanie przeciwko francuskiej okupacji.
2 maja 1933: Pierwsze doniesienie o potworze z jeziora Loch Ness w Szkocji.
3 maja 1491: Władca Konga Nkuwu Nzinga został na własne życzenie ochrzczony przez Portugalczyków.
3 maja 1791: Sejm Czteroletni uchwala Ustawę rządową zwaną Konstytucją 3 maja.
4 maja 1904: Rozpoczęcie budowy Kanału Panamskiego.
5 maja 1835: W Belgii uruchomiono pierwszą linię kolejową w kontynentalnej Europie.
5 maja 1846: Urodził się Henryk Sienkiewicz, pisarz, laureat literackiej Nagrody Nobla.
7 maja 1920: Oddziały Wojska Polskiego wkraczają do Kijowa, wypierając bolszewików za Dniepr.
7 maja 1763: Urodził się ks. Józef Antoni Poniatowski, bratanek króla Stanisława Augusta, dowódca wojsk polskich w dobie napoleońskiej.
8 maja 1886: Farmaceuta dr John Styth Pemberton uzyskuje napitek, który nazwano później coca-colą.
9 maja 1924: Urodził się Bułat Okudżawa, rosyjski poeta i bard.
10 maja 563 p.n.e.: Przypuszczalna data urodzin Siddharthy Gautamy, założyciela buddyzmu, pierwszego Buddy.
10 maja 1034: Zmarł Mieszko II, król Polski w latach 1025–1031.
11 maja 1924: Urodził się Salvador Dali, kataloński malarz.
12 maja 1364: Powstała Akademia Krakowska, nazwana później Uniwersytetem Jagiellońskim – pierwsza wyższa uczelnia na ziemiach polskich.
13 maja 1909: Start pierwszego wyścigu kolarskiego Giro d’Italia.
13 maja 1981: Papież Jan Paweł II zostaje ciężko ranny w zamachu dokonanym przez tureckiego terrorystę Mehmeda Ali Agcę.
15 maja 1988: Po prawie dziewięciu latach interwencji Armia Czerwona wycofuje się z Afganistanu.
18 maja 1920: Urodził się Karol Wojtyła, przyszły papież Jan Paweł II.
19 maja 1643: Francuzi pokonują Hiszpanów pod Rocroi – koniec dominacji Hiszpanii w Europie.
20 maja 325: I sobór nicejski – pierwsza konferencja biskupów z cesarstwa rzymskiego, która wypracowała spójną doktrynę Kościoła katolickiego.
21 maja 1674: Elekcja hetmana Jana Sobieskiego na króla Polski.
22 maja 334 p.n.e.: Aleksander Wielki pokonuje armię perską Dariusza III w bitwie nad Granikiem.
22 maja 1990: Firma Microsoft wypuszcza na rynek system operacyjny Windows 3.0.
23 maja 1934: Bonnie i Clyde, sławna para amerykańskich młodocianych przestępców z czasów wielkiego kryzysu, zginęła zastrzelona przez policję.
24 maja 1819: Urodziła się angielska królowa Wiktoria, od której imienia wzięła nazwę cała epoka.
25 maja 1085: Władca Kastylii Alfons VI odbija Toledo z rąk Maurów.
25 maja 1977: Na ekrany kin wchodzi Gwiezdne wojny, pierwsza część sagi George’a Lucasa.
27 maja 1703: Car Piotr I zakłada nową stolicę Rosji Sankt Petersburg.
30 maja 1431: Anglicy palą na stosie Joannę d’Arc, francuską bohaterkę wojny stuletniej, przyszłą świętą.
30 maja 1778: Zmarł Wolter, czołowy filozof francuskiego oświecenia.
31 maja 1884: Amerykanin John Harvey Kellogg uzyskuje patent na produkcję płatków kukurydzianych.

2 kwietnia 1453: Sułtan turecki Mehmed II rozpoczyna oblężenie Konstantynopola, który upadnie 29 maja.
2 kwietnia 1982: Inwazja Argentyny na brytyjskie Falklandy.
4 kwietnia 1968: Zabójstwo Martina Luthera Kinga, działacza na rzecz równouprawnienia murzynów w USA.
5 kwietnia 1242: Bitwa na zamarzniętym jeziorze Pejpus: wojska księcia nowogrodzkiego Aleksandra Newskiego pokonują Zakon Kawalerów Mieczowych.
5 kwietnia 1992: Serbowie rozpoczynają oblężenie Sarajewa w Bośni, które potrwa do 29 lutego 1996.
6 kwietnia 1896: Rozpoczęcie pierwszych nowożytnych igrzysk olimpijskich w Atenach.
7 kwietnia 529: Wydanie pierwszej części „Corpus Iuris Civilis”, pierwowzoru wszystkich kodyfikacji prawnych w Europie.
9 kwietnia 1241: Mongołowie pokonują wojska księcia śląskiego Henryka Pobożnego pod Legnicą.
11 kwietnia 1079: Przyjęta przez Kościół Katolicki data męczeństwa św. Stanisława.
11 kwietnia 1241: Dwa dni po bitwie nad Legnicą Mongołowie rozbijają nad rzeką Mohi siły króla węgierskiego Beli IV.
12 kwietnia 1861: Konfederaci ostrzeliwują zajmowany przez siły federalne Fort Sumter, panujący nad portem w Charlestonie – początek wojny secesyjnej.
13 kwietnia 1204: IV krucjata zdobywa Konstantynopol.
15 kwietnia 1912: Brytyjski liniowiec „Titanic” tonie po uderzeniu w górę lodową na północnym Atlantyku, w katastrofie ginie ponad 1500 ludzi.
16 kwietnia 73: Po heroicznej obronie pada żydowska forteca Masada, zdobyta przez Rzymian – koniec powstania w Palestynie.
17 kwietnia 1961: Inwazja w Zatoce Świń: wyszkolona przez CIA grupa kubańskich uchodźców ląduje na Kubie celem obalenia Fidela Castro, ale zostaje rozbita przez wojska rządowe.
19 kwietnia 1809: Bitwa pod Raszynem – wojsko Księstwa Warszawskiego odpiera ataki austriackie na grobli raszyńskiej i w nocy wycofuje się do Warszawy.
19 kwietnia 1839: Na mocy traktatu londyńskiego powstaje Królestwo Belgii.
19 kwietnia 1943: Niemcy przystępują do likwidacji getta warszawskiego, w którym wybucha powstanie.
21 kwietnia 753 p.n.e.: Tradycyjna data założenia Rzymu.
21 kwietnia 1918: Ginie niemiecki as lotniczy Manfred von Richthofen, zwany Czerwonym Baronem, zestrzelony nad Vaux sur Somme we Francji.
22 kwietnia 1864: Kongres Stanów Zjednoczonych wydaje akt, na mocy którego na wszystkich monetach wybitych w USA znajduje się napis In God We Trust.
23 kwietnia 1660: Pokój polsko-szwedzki w Oliwie – koniec potopu
23 kwietnia 1935: Przyjęcie Konstytucji Kwietniowej w Polsce.
24 kwietnia 1916: Wybucha irlandzkie Powstanie Wielkanocne przeciwko władzy brytyjskiej.
25 kwietnia 1976: Rewolucja Goździków w Portugalii – siły demokratyczne obalają dyktaturę Marcelo Caetano.
25 kwietnia 1937: Zmarł Michał Drzymała, sławny ze swych sporów z urzędnikami pruskimi w Wielkopolsce.
26 kwietnia 1986: Katastrofa elektrowni atomowej w Czarnobylu na Ukrainie.
29 kwietnia 1924: Marka polska zostaje zastąpiona nową walutą – złotym polskim.
30 kwietnia 1310: Urodził się Kazimierz III Wielki, król Polski.

1 marca 1896: Etiopczycy zwyciężają Włochów w bitwie pod Aduą.
3 marca 1918: Rosja bolszewicka podpisuje traktat pokojowy z Niemcami i Austro-Węgrami w Brześciu Litewskim, wycofując się z pierwszej wojny światowej.
3 marca 1924: Rezydujący w Stambule kalif Abdul Medżid II zostaje złożony z urzędu, co kładzie kres 1400-letniej historii kalifatu.
4 marca 1386: Władysław Jagiełło zostaje koronowany na króla Polski.
4 marca 1932: Urodził się Ryszard Kapuściński (zm. 2007), polski dziennikarz i pisarz.
6 marca 1454: Kazimierz Jagiellończyk wydaje akt inkorporacji ziemi pruskich do Polski.
6 marca 1869: Dymitr Mendelejew przedstawia Rosyjskiemu Towarzystwu Chemicznemu pierwszą wersję układu okresowego pierwiastków.
8 marca 1223: Umiera Wincenty Kadłubek, mnich i kronikarz.
8 marca 1917: W Rosji wybucha rewolucja lutowa.
9 marca 1908: Powstaje klub sportowy Inter Mediolan.
10 marca 1804: Stany Zjednoczone kupują od Francji terytorium Luizjany – ponad 2 mln km kw. w dorzeczu Missisipi.
10 marca 1831: Francuski król Ludwik Filip zakłada Legię Cudzoziemską.
11 marca 1990: Litwa ogłasza niepodległość.
13 marca 1764: Urodził się earl Charles Grey, premier Wielkiej Brytanii w latach 1830–1834. Od jego nazwiska wzięła nazwę herbata Earl Grey.
13 marca 1954: Bitwa pod Dien Bien Phu: oddziały wietnamskie gromią Francuzów.
14 marca 1879: Urodził się Albert Einstein, niemiecki fizyk.
15 marca 44 p.n.e.: Juliusz Cezar zostaje zamordowany w Rzymie.
15 marca 1848: W Peszcie wybucha rewolucja węgierska.
16 marca 597 p.n.e.: Babilończycy zdobywają Jerozolimę – początek niewoli babilońskiej.
17 marca 493: Umiera św. Patryk, patron Irlandii.
17 marca 624: Mahomet na czele pierwszych muzułmanów pokonuje wojska swojego rodzinnego miasta Mekki w bitwie pod Badr – początek ekspansji islamu.
18 marca 3952 p.n.e.: Wedle Bedy Czcigodnego, średniowiecznego mnicha, była to data stworzenia świata. Jego „Historia Ecclesiastica” zapoczątkowała datowanie wydarzeń na lata przed lub po Chrystusie.
18 marca 1314: Jakub de Molay, ostatni mistrz zakonu templariuszy, zostaje spalony na stosie.
21 marca 1617: W Londynie umiera Pocahontas, córka wodza konfederacji Powhatan z dzisiejszej Wirginii, poślubiona przez Anglika Johna Rolfe`a.
22 marca 1609: Urodził się przyszły król polski Jan Kazimierz Waza.
23 marca 1839: W gazecie „Boston Morning Post” pierwszy raz użyto skrótu „OK.” (od fonetycznego zapisu zwrotu all correct – wszystko w porządku)
25 marca 1821: Wybucha antytureckie powstanie w Grecji.
26 marca 1199: Angielski król Ryszard Lwie Serce zostaje śmiertelnie zraniony strzałą z kuszy podczas oblężenia zamku Chalus we Francji.
28 marca 845: Wikingowie plądrują Paryż.
29 marca 1857: Mangal Pandey, żołnierz z bengalskiego pułku piechoty, zabija angielskiego oficera, sprzeciwiając się używaniu przez Hindusów amunicji posmarowanej krowim tłuszczem – początek powstania sipajów.
30 marca 1943: Jan Bytnar, żołnierz Szarych Szeregów, wyrwany z rąk gestapo w akcji pod Arsenałem, umiera w wyniku obrażeń odniesionych podczas brutalnych przesłuchań.
31 marca 1854: Komandor Matthew Perry wymusza na Japończykach otwarcie ich portów dla handlu z USA.

1 lutego 1742: Król Sardynii Karol Emanuel podpisuje przymierze z cesarzową Marią Teresą, popierając ją w wojnie o sukcesję austriacką.
2 lutego 1772: Garstka konfederatów barskich pod dowództwem Francuza Charlesa Josepha Hyacinthe’a Vioménila zajmuje zamek wawelski.
2 lutego 1882: W Dublinie rodzi się pisarz James Joyce (zm. 1941).
4 lutego 1902: W Detroit rodzi się pionier lotnictwa, pierwszy człowiek, który samotnie, bez międzylądowań przeleciał Atlantyk Charles Lindbergh (zm. 1974).
5 lutego 1947: Sejm Ustawodawczy wybiera Bolesława Bieruta prezydentem RP.
6 lutego 1952: W Sandringham umiera król angielski Jerzy VI (ur. 1895).

7 lutego 1792: Austria i Prusy zawierają przymierze wymierzone w rewolucyjną Francję.
7–8 lutego 1807: Pod Pruską Iławą rozgrywa się nierozstrzygnięta bitwa pomiędzy armią Napoleona a wojskami rosyjskimi.
7 lutego 1812: W Portsmouth rodzi się nowelista Charles Dickens (zm. 1870).
8 lutego 1587: Na zamku Fotheringhay, po 19 latach spędzonych w więzieniu, zostaje ścięta królowa Szkocji Maria Stuart (ur. 1542).
9 lutego 1537: Papież Paweł III wysyła do Anglii kardynała Reginalda Pole’a, aby przekonał króla Henryka VIII do powrotu na łono Kościoła katolickiego.
9 lutego 1817: Zaborcze władze pruskie wprowadzają język niemiecki w sądownictwie Wielkiego Księstwa Poznańskiego.
11 lutego 1847: W Milan w stanie Ohio rodzi się wynalazca Thomas Edison (zm. 1931).
11 lutego 1972: Na igrzyskach olimpijskich w Sapporo Wojciech Fortuna zdobywa złoty medal w skokach narciarskich na dużej skoczni.
12 lutego 1577: Hiszpański namiestnik Niderlandów Don Juan d’Austria podpisuje tzw. Wieczny Edykt, zatwierdzający prawa Niderlandów w zamian za utrzymanie prymatu Kościoła katolickiego.
13 lutego 1777: Uwięzienie kontrowersyjnego pisarza francuskiego i libertyna, markiza Donatiena Alphonse François de Sade'a w fortecy Vincennes.
14 lutego 1942: Związek Walki Zbrojnej przekształca się w Armię Krajową. Na jej czele staje gen. Stefan Rowecki „Grot".
15 lutego 1942: Siły brytyjskie w Singapurze poddają się Japończykom.

17 lutego 1772: W Petersburgu Rosja i Prusy podpisują układ o podziale Rzeczypospolitej. Traktat ustalał, że w pierwszym rozbiorze weźmie udział także Austria.
19 lutego 1812: W Paryżu rodzi się poeta Zygmunt Krasiński (zm. 1859).
20 lutego 1922: Sejm Orzekający w Wilnie podejmuje uchwałę o przyłączeniu tzw. Litwy Środkowej do Polski.
21–27 lutego 1972: Prezydent Stanów Zjednoczonych Richard Nixon składa wizytę w komunistycznych Chinach.
22 lutego 1732: W Westmoreland w stanie Virginia rodzi się pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych George Washington (zm. 1799).
24 lutego 1527: W Pradze odbywa się koronacja arcyksięcia Ferdynanda Habsburga na króla Czech.
24 lutego1582: Bullą Inter gravissimas papież Grzegorz XIII nakazuje wprowadzenie nowego kalendarza, zwanego od jego imienia gregoriańskim.
24 lutego 1552: Anglia znosi na swoim terytorium przywileje kupców hanzeatyckich.
26 lutego 1832: Car Mikołaj I ogłasza Statut Organiczny Królestwa Polskiego, zastępujący obowiązującą dotychczas konstytucję. Królestwo staje się częścią cesarstwa rosyjskiego.
27 lutego 1617: Król szwedzki Gustaw Adolf zawiera w Stołbowie układ z Moskwą.
27 lutego 1942: Japończycy wygrywają bitwę morską z połączonymi flotami: brytyjską, holenderską, australijską i amerykańską, na Morzu Jawajskim.
28 lutego 1812: W Warszawie umiera reformator szkolnictwa, polityk, pisarz i filozof Hugo Kołłątaj (ur. 1750).

1 stycznia 1877: Królowa brytyjska Wiktoria zostaje cesarzową Indii.
1 stycznia 1892: Na wyspie Ellis w Nowym Jorku powstaje centrum emigracyjne przyjmujące przybyszy z Europy.
2 stycznia 1492: Hiszpanie odbijają z rąk muzułmańskich Granadę.
2 stycznia 1602: Hiszpańskie siły ekspedycyjne w Irlandii kapitulują w Kinsale.
2 stycznia 1757: Brytyjczycy wkraczają do Kalkuty.
2 stycznia 1942: Japończycy zajmują Manilę, stolicę Filipin.
3 stycznia 1777: Siły amerykańskie pod dowództwem gen. George‘a Waszyngtona rozbijają oddziały brytyjskie pod Princeton.
4 stycznia 1717: Zjednoczone Prowincje Niderlandów, Anglia i Francja podpisują trójprzymierze.
6 stycznia 1412: W Domrémy rodzi się francuska mistyczczka i bohaterka narodowa z czasów wojny stuletniej Joanna d’Arc (zm. 1431).
8 stycznia 1747: Biskup kijowski Józef Andrzej Załuski oddaje do użytku publicznego założoną przez siebie bibliotekę.
10 stycznia 1642: Król angielski Karol I Stuart wraz z rodziną ucieka z Londynu w obawie przed aresztowaniem przez siły Parlamentu.
10 stycznia 1922: Arthur Griffith zostaje prezydentem Wolnego Państwa Irlandzkiego.
11 stycznia 1942: Początek niemieckiej operacji „Paukenschalg”, czyli ofensywy U-bootów na Atlantyku.
12 stycznia 1652: Za zdradę stanu sąd sejmowy zaocznie skazuje podkanclerzego koronnego Hieronima Radziejowskiego na śmierć, infamię, utratę dóbr i urzędów. stanu.
13 stycznia 1932: Sąd okręgowy w Warszawie ogłasza wyrok w tzw. procesie brzeskim. Oskarżeni – opozycyjni politycy socjalistyczni, ludowi i chadeccy, zostają skazani na kary więzienia.
14 stycznia 1807: Napoleon ustanawia w Warszawie Komisję Rządzącą.
15 stycznia 1562: Otwarcie trzeciej sesji Soboru Trydenckiego.
15 stycznia 1582: Rozejm pomiędzy Rzeczpospolitą a Moskwą w Jamie Zapolskim.
16 stycznia 1547: Iwan Groźny przyjmuje tytuł cara Moskwy i wszystkiej Rusi.
16 stycznia 1992: W mieście Meksyk zostaje podpisany traktat kończący dwunastoletnią wojnę domową w Salwadorze.
17 stycznia 1942: W Louisville rodzi się amerykański bokser Muhammad Ali (właśc. Cassius Clay), amatorski mistrz olimpijski w 1960 roku, zawodowy mistrz świata wszechwag.
19 stycznia 1807: W Stratford rodzi się dowódca sił Konfederacji w czasie wojny secesyjnej gen. Robert Edward Lee (zm. 1870).
20 stycznia 1502: Portugalska ekspedycja pod wodzą Gaspara de Lemosa przybywa do Zatoki Guanabara w Południowej Ameryce. Miejsce lądowania zootrzymuje nazwę Rio de Janeiro.
20 stycznia 1942: Podczas konferencji w Wannsee Reinhard Heydrich prezentuje plan „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”.
23 stycznia 1937: W Moskwie rozpoczyna się pokazowy tzw. proces siedemnastu, w którym oskarżono prominentnych komunistów o spisek trockistowski.
24 stycznia 1507: W katedrze wawelskiej odbywa się koronacja wielkiego księcia litewskiego Zygmunta Jagiellończyka (Starego) na króla Polski.
24 stycznia 1972: Mieszkańcy wyspy Guam znajdują japońskiego żołnierza Shoichi Yokoi, ukrywającego się w dżungli od czasów drugiej wojny światowej.
26 stycznia 1797: Austria, Rosja i Prusy podpisują w Petersburgu konwencję potwierdzającą rozbiory Polski. Znalazł się w niej zapis, że „nazwa królestwa polskiego ma być wymazana na zawsze“.
28 stycznia 1547: Edward VI obejmuje tron angielski po śmierci ojca Henryka VIII.
29 stycznia 1327: Koronacja Edwarda III na króla Anglii.
30 stycznia 1667: Rozejm w Andruszowie. Rosja zatrzymuje lewobrzeżną Ukrainę, Kijów, ziemię smoleńską, siewierską, czernichowską, a Rzeczpospolita odzyskuje województwa połockie i witebskie.
30 stycznia 1882: W Hyde Park rodzi się prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin Delano Roosevelt (zm. 1945).
31 stycznia 1667: We Wrocławiu umiera przywódca rokoszu z 1666 roku, hetman polny koronny Jerzy Sebastian Lubomirski (ur. 1616).