Ziemia sandomierska to obszar między Górami Świętokrzyskimi a Wisłą, obejmujący Wyżynę Sandomierską i sąsiadujące z nią bezpośrednio od południa i północy tereny po lewej stronie Wisły. Jest  to region o wyjątkowym charakterze pod względem ilości i różnorodności znajdujących się tu zabytków archeologicznych.

Początków Sandomierza najczęściej upatruje się w okresie przedpaństwowym. W miejscowych legendach pojawia się odniesienie do zagadkowego Sudomira. Ten samotnik żyjący na skraju puszczy miał być autorytetem rozstrzygającym lokalne waśnie i spory. Po jego śmierci, w miejscu gdzie mieszkał nadal sprawowano sądy, a całą osadę nazwano jego imieniem. W wątku legendarnym znajdujemy więc połączenie dwóch różnych etymologii nazwy Sandomierza:  "sądów" i "mirów" oraz imienia własnego "Sudomir".