W warszawskim Muzeum Narodowym, w galerii malarstwa polskiego, pośród mnogości przedstawień o tematyce rodzimej i swojskiej osobliwie prezentuje się obraz pochodzący jakby z innego świata. Widzimy nagie ciało pięknej kobiety leżące wśród rozrzuconych poduszek, zmiętych jedwabi, rozsypanych klejnotów. Uważne oko po chwili dostrzeże przyczynę owego nieładu: okręcony wokół szyi dziewczyny czerwony sznur, z którego śmiertelnym uściskiem walczyła daremnie. Tytuł Z rozkazu padyszacha dopowie sens sceny. Tu dokonała się egzekucja. Tak oto w malarstwie polskim, obok heroin narodowych dziejów, szlachetnych dziewic z polskiego dworu, dostojnych matron i zacnych wieśniaczek, pojawiła się uduszona odaliska.

Dość wylizywania talerzy po paryskiej zupie Picassów i Cezannów. Chcemy polskiej twórczości – wołał w 1931 roku w piśmie "Krak" znany polski grafik Tadeusz Cieślewski (syn). Według ideologów prawicy sztuka miała być optymistyczna, realistyczna, nawiązująca do ludowej tradycji, monumentalna i zrozumiała dla mas. Zbiegło się to z tendencjami do oczyszczania sztuki z elementów "narodowo obcych" w europejskich krajach totalitarnych, zwłaszcza w Niemczech.

Żadne z polskich wydarzeń historycznych nie znalazło tak natychmiastowego odzwierciedlenia w sztuce, jak powstanie 1863 roku. A stało się tak za sprawą jednego artysty Artura Grottgera. Co ciekawe, twórca tej legendy sam nie wziął udziału w powstaniu.